Μνήμη Κωστή Παλαμά - Ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της Νεότερης Ελλάδος

Δημοσιεύτηκε στις 28/02/2019 στην κατηγορία Πρόσωπα  |  δεν υπάρχουν σχόλια

του Νίκου Νικολούλη 

 

Στις 27 Φεβρουαρίου του 1943, μέσα στο ζόφο της Κατοχής, έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 84 ετών, ο κορυφαίος Έλληνας ποιητής Κωστής Παλαμάς. Ήταν από καιρό βαριά άρρωστος. «Τα τελευταία δέκα χρόνια τα περνούσε (όχι καθισμένος) αλλά αποθεμένος στην πολυθρόνα του. Έτσι, εκτός από έναν πολύ στενό κύκλο, για όλους μας ήταν, περίπου, νεκρός. Ένας μεγάλος ποιητής, που πέθαινε»1. οι γιατροί του έκαναν ό,τι μπορούσαν αλλά η κουρασμένη του καρδιά δεν άντεξε. Ξημερώματα, ώρα τρεις, άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του, στην οδό Περιάνδρου 3, στην Πλάκα. Λίγες μέρες νωρίτερα, είχε πεθάνει και η γυναίκα του Μαρία.

 

Ο Παλαμάς γεννήθηκε στην Πάτρα στις 13 Ιανουαρίου 1859 από γονείς που κατάγονταν από το Μεσολόγγι. Η οικογένεια του πατέρα του ήταν οικογένεια λογίων, με αξιόλογη πνευματική δραστηριότητα.

το 1867 αναγκάζεται, λόγω του θανάτου των γονιών του, να εγκατασταθεί στο σπίτι του θείου του, Δημήτριου Παλαμά, στο Μεσολόγγι όπου παρέμεινε ως το 1875. Τη χρονιά εκείνη, έφηβος πλέον, εγκαθίσταται στην Αθήνα και επιλέγει να φοιτήσει στη Νομική Σχολή. Ήδη όμως από τα δέκα του χρόνια έχει αρχίσει να γράφει τους πρώτους του στίχους και πολύ γρήγορα εγκαταλείπει τις σπουδές του για να αφιερωθεί ολόψυχα στην ποίηση. Για βιοποριστικούς, και όχι μόνο, λόγους γράφει άρθρα στις εφημερίδες της εποχής και εντάσσεται στον κύκλο των λογοτεχνών της Νέας Αθηναϊκής Σχολής2.

Το 1886 τυπώνει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο “Τραγούδια της Πατρίδος μου”. Με τα ποιήματα εκείνα, γραμμένα στη δημοτική γλώσσα, προκαλεί αίσθηση στους λογοτεχνικούς κύκλους αλλά και τους απλούς αναγνώστες, που στο πρόσωπό του διακρίνουν έναν ανερχόμενο ποιητικό δημιουργό. Με τις επόμενες δύο συλλογές του: “Ο Ύμνος στην Αθηνά” (1889) και “Τα μάτια της ψυχής μου” (1892», ο Παλαμάς αναγνωρίζεται ως ο κορυφαίος εκπρόσωπος της Νέας Αθηναϊκής Σχολής και ανανεωτής της νεοελληνικής ποίησης. Στον κύκλο της Νέας Σχολής συμμετέχουν οι δημοτικιστές λογοτέχνες Ιωάννης Γρυπάρης,  Γεώργιος Δροσίνης, Ιωάννης Πολέμης, Κώστας Κρυστάλλης, Λάμπρος Πορφύρας, Γεώργιος Στρατήγης, Μιλτιάδης Μαλακάσης κ. α.

Ένδειξη της καθιέρωσής του ως κορυφαίου ποιητή ήταν η ανάθεση της σύνθεσης του Ύμνου των Ολυμπιακών Αγώνων, το 1896.

Το 1887 παντρεύεται τη μεσολογγίτισσα Μαρία Βάλβη, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, τον Λέανδρο, τη Ναυσικά και τον Άλκη. Το1897 διορίζεται γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Την επόμενη χρονιά ο ποιητής δέχεται ένα αβάσταχτο πλήγμα, πεθαίνει ο τετράχρονος γιος του, Άλκης. Ο μεγάλος του πόνος αποτυπώνεται στην ποιητική σύνθεση "Ο Τάφος".

Με την είσοδο του 20ου αιώνα ο Παλαμάς εισέρχεται στη φάση της ωρίμανσης όπου η αγνή συγκίνηση δένεται σφιχτά με το στοχασμό και τη γλαφυρότητα του στίχου. Το 1904 κυκλοφορεί την ποιητική συλλογή Ασάλευτη Ζωή.

Ακολουθούν ποιητικές συλλογές “Οι καημοί της λιμνοθάλασσας”, “Πολιτεία και Μοναξιά”, “Οι Βωμοί”, «Οι νύχτες του Φήμιου» (1935) και οι δυο κορυφαίες επικές δημιουργίες O δωδεκάλογος του γύφτου” (1907) και “Η φλογέρα του Βασιλιά” (1910), που τον αναδεικνύουν ως τον κορυφαίο της νέας ελληνικής λογοτεχνίας3. Χωρίς να εγκαταλείψει την ποίηση, επιδίδεται με επιτυχία και στην πεζογραφία με σειρά διηγημάτων μεταξύ των οποίων “Ο Θάνατος του Παλικαριού”. Γράφει επίσης το θεατρικό έργο “ Τρισεύγενη (1903), καθώς και σειρά κριτικών δοκιμίων. Δεν παραλείπει όμως να ενθαρρύνει και τους νέους ποιητές οι οποίοι σπεύδουν να του παρουσιάσουν τα πρώτα τους έργα. Με το αυξημένο του κύρος στηρίζει το δημοτικιστικό κίνημα4 γιατί το θεωρεί ως μοχλό της πνευματικής και κοινωνικής αφύπνισης του ελληνικού λαού. Η δράση του αυτή ενοχλεί τους γλωσσαμύντορες της εποχής οι οποίοι καταφέρνουν να πετύχουν την πρόσκαιρη, ευτυχώς, απομάκρυνση από τη θέση του στο πανεπιστήμιο.

Τελευταία του δημόσια τοποθέτηση ήταν την 1η Νοεμβρίου 1940, τρεις μέρες μετά την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, όταν απευθύνθηκε στην ελληνική νεολαία με τον πασίγνωστο στίχο:

 

….Αυτό κρατάει ανάλαφρο μεσ’ την ανεμοζάλη
το από του κόσμου τη βοή πρεσβυτικό κεφάλι,
αυτό το λόγο θα σας πω δεν έχω άλλο κανένα 
Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα!

 

Η είδηση του θανάτου του κυκλοφόρησε με αστραπιαία ταχύτητα στην κατοχική Αθήνα. «Χτες βράδυ μία είδηση ακατανόητη μας ήρθε. Μία είδηση ασύλληπτη. Ο Γέρο-Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως ήταν θνητός» γράφει στο προσωπικό της ημερολόγιο η Ιωάννα Τσάτσου.

Η κηδεία του έμεινε ιστορική, γιατί αποτέλεσε αφορμή για να βγει ο κόσμος στους δρόμους της Αθήνας και να μετατρέψει την κηδεία σε ένα αυθόρμητο συλλαλητήριο ενάντια στα κατοχικά στρατεύματα, αλλά και να κατευοδώσει τον εθνικό του ποιητή, διαδηλώνοντας με τον τρόπο αυτό το σθένος και την πίστη του στη λευτεριά της πατρίδας. Μπροστά στα μάτια έκπληκτων Γερμανών και Ιταλών κατακτητών χιλιάδες κόσμου συνόδευσε τον Παλαμά στην τελευταία του κατοικία, στο Α΄ νεκροταφείο Αθηνών, ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο.

Λίγο προτού το χώμα αγκαλιάσει για πάντα τον μεγάλο Έλληνα ποιητή με στεντόρεια φωνή, «με μια φωνή όσο ποτέ δυνατή», ο Άγγελου Σικελιανός απήγγειλε το ποίημα «Παλαμάς», που λίγες ώρες νωρίτερα είχε γράψει προς τιμήν του μεγάλου ποιητή:

Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογκήστε τύμπανα πολέμου... Οι φοβερές
σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα! Ένα βουνό
με δάφνες αν υψώσουμε ως το Πήλιο κι ως την Όσσα,
κι αν το πυργώσουμε ως τον έβδομο ουρανό,
ποιόν κλεί, τι κι αν το πεί η δικιά μου γλώσσα;

Μα εσύ Λαέ, που τη φτωχή σου τη μιλιά,
Ήρωας την πήρε και την ύψωσε ως τ' αστέρια,
μεράσου τώρα τη θεϊκή φεγγοβολιά
της τέλειας δόξας του, ανασήκωσ' τον στα χέρια

γιγάντιο φλάμπουρο κι απάνω από μας
που τον υμνούμε με καρδιά αναμμένη,
πες μ' ένα μόνο ανασασμόν: "Ο Παλαμάς !",
ν' αντιβογκήσει τ' όνομά του η οικουμένη !

 

**************************

 

1 Λόγια του Άγγελου Σικελιανού, όπως τα κατέγραψε ο Μενέλαος Λουντέμης στο έργο του «Εξάγγελος»

 

2 Νέα Αθηναϊκή Σχολή: στις αρχές της τελευταίας εικοσαετίας του 19ου αιώνα αρχίζει μια δυναμική προσπάθεια για αλλαγές στην πνευματική ζωή της χώρας. Νέες ιδέες και νέα πνευματικά ρεύματα ανανεώνουν το χώρο της τέχνης και ειδικότερα της λογοτεχνίας, ικανοποιώντας έτσι τις νέες ανάγκες. Στην ανανέωση αυτή συμβάλει καθοριστικά η επιστήμη της λαογραφίας με πρωτεργάτη τον Νικόλαο Πολίτη (1852-1921) που στρέφεται  στη μελέτη του σύγχρονου και παλαιότερου λαϊκού πολιτισμού, δίνοντας έτσι πολύτιμο υλικό στους λογοτέχνες της εποχής. Στο επίπεδο της γλώσσας, ξεχωρίζει ο αγώνας για την καθιέρωση της δημοτικής ως γραπτής γλώσσας με πρωτεργάτη τον γλωσσολόγο Γιάννη Ψυχάρης, που με το έργο “Το Ταξίδι μου (1888), γραμμένο στη δημοτική γλώσσα προκάλεσε έναν πραγματικό σεισμό στο χώρο της λογοτεχνίας.

Ταυτόχρονα οι Έλληνες ποιητές επηρεάζονται από τα νέα λογοτεχνικά ρεύματα της δυτικής Ευρώπης και κυρίως από τον Παρνασσισμό και το Συμβολισμό προσαρμόζοντας όμως τα θέματα και τις ιδέες τους στα ελληνικά δεδομένα. Στον κύκλο αυτό συμμετέχουν οι ποιητές Ιωάννης Γρυπάρης, Γεώργιος Δροσίνης, Κώστας Κρυστάλλης, Λάμπρος Πορφύρας, Μιλτιάδης Μαλακάσης, Γεώργιος Στρατήγης, κ.α.

 

3 Το 1918 του απονεμήθηκε το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών .Το 1926 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1930 πρόεδρός της. Το 1934 ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας

4 Αξιοσημείωτη ήταν η στάση του στα Ευαγγελικά και τα Ορεστιακά.

 

timesnews

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 

Η ψήφος μας, παγιδευμένη στο αδιέξοδο

 

Επτά ερωτήματα στο BBC

 

Περισσότεροι από 2,2, εκατ. Έλληνες δεν καταφέρνουν να πληρώσουν φόρο 500 ευρώ

 

Δραγασάκης Αν χρειαστεί, τις τράπεζες θα τις πληρώσει και πάλι ο φορολογούμενος

 

Ήθελαν διαχειρίσιμη ήττα, αλλά έρχεται συντριβή

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Ροή ειδήσεων

Δύναμη Πολιτών εναντίον Τάφα: Μιλάει ο συκοφάντης και υβριστής...

Οι πολίτες αγωνιούν για το νεκροταφείο- Απορούν στα social media κι η διοίκηση... Ποια διοίκηση;

«Τάφου σιωπή» από τη διοίκηση για το νεκροταφείο...

Χωρίς πυξίδα...

Νέα Online Τουρνουά σκάκι από τον ΣΟΝΦ

Ως και τον ίδιο του τον συνδυασμό πάει να διαλύσει ο τοπικός Δελαπατρίδης...

Μνημείο ψεύδους η ανακοίνωση Τάφα για την μελέτη οδοφωτισμού

Τρώνε τις σάρκες τους στo Βουρέϊκο- «Μπάχαλο» το δημοτικό συμβούλιο- Αποχώρησε ο Γεωργαμλής

Τι ξέρει «Η Καθημερινή» και γράφει για «σκιές» με τον ηλεκτροφωτισμό;

Ο Κώστας Ντάτσης για τα κακώς κείμενα και τον κορονοϊό

Εγκληματική αμέλεια των Βούρου- Κουτσάκη για τον κορονοϊό καταγγέλλουν οι εργαζόμενοι

Ο Βούρος, αγκαλιά με τη λάσπη...

Κατάρρευση Βούρου- Νέα επίθεση των εργαζομένων στο δήμο εναντίον του

Διαδικτυακή «Αγωγή Υγείας για Παιδιά»

Όλη η πόλη μαζί και ο Βούρος χώρια...

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Χωρίς πυξίδα...
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Όσο εσείς με βρίζετε, κα Ουρανία, θα υπερασπίζομαι μέχρι τελικής πτώσης το ιστορικότερο κόμμα της Ελλάδας, αυτό που δεν βρήκε καταφύγιο στο ...

Δύναμη Πολιτών εναντίον Τάφα: Μιλάει ο συκοφάντης και υβριστής...
Xρήστης: N.G.
Απο την αριστερά της ξεφτίλας που ασχολήθηκε 5 χρόνια μόνο με το γήπεδο περάσαμε στο νέο πασοκ του Βούρου. Πολύ καλά σας κάνουν. Για δεκαετί...

Χωρίς πυξίδα...
Xρήστης: N.G.
Οι αριστεροφασίστες όταν τους στριμώχνεις θυμίζοντας τα εγκλήματά τους σε αποκαλούν χρυσαυγίτη. Τα ίδια μυαλά με αυτούς κουβαλάτε σύντροφοι....

Οι πολίτες αγωνιούν για το νεκροταφείο- Απορούν στα social media κι η διοίκηση... Ποια διοίκηση;
Xρήστης: Ανώνυμος
@"ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ" Βλέπεις κάτι "αντικομμουνιστικό" σε όσα γράφτηκαν στην ανάρτηση του Ουσταμπασίδη είτε από τον ίδιο είτε από όσους σχολιάζουν απ...

Οι πολίτες αγωνιούν για το νεκροταφείο- Απορούν στα social media κι η διοίκηση... Ποια διοίκηση;
Xρήστης: Λ.Λ.
@"ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ" Τα πραγματα ειναι απλα. Σε ολα τα μερη του κοσμου τα στρατοπεδα ειναι δυο. Οι λεγομενοι συντηρητικοι και οι λεγομενοι κοινωνιστ...

Χωρίς πυξίδα...
Xρήστης: Χο Χο Χο
@17:42 "Βρομιάρη" (με όμικρον) και "Ζείσε" (με έψιλον γιώτα); Καραμπινάτη περίπτωση αγράμματης μάνας χρυσαυγίτη!...

Δύναμη Πολιτών εναντίον Τάφα: Μιλάει ο συκοφάντης και υβριστής...
Xρήστης: ΑΚΡΟΒΟΛΙΣΤΗΣ
Να συγκεντρωθούν 100 υπογραφές και να καταγγείλουν στην Δικαιοσύνη τον όποιον ''κύριο'' ''φέρεται ότι έχει ''παραφερθεί . Βαρεθήκαμε τα λόγι...

Οι πολίτες αγωνιούν για το νεκροταφείο- Απορούν στα social media κι η διοίκηση... Ποια διοίκηση;
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Πρέπει να φτιαχτεί ένα Τείχος των Δακρύων, όπου όλοι οι μετανοήσαντες "αριστεροί" να πηγαίνουν πέρα δώθε, για τις μακακίες που έχουν κάνει ε...

Χωρίς πυξίδα...
Xρήστης: Ουρανία
@ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ Άι να χαθείς βρομιάρη γι’αυτό έχετε φτάσει στο 3%-5% επειδή κουβαλάτε το μυαλό το δικό σου! Μόλις πεθάνουν και οι γέροι που έζησ...

Οι πολίτες αγωνιούν για το νεκροταφείο- Απορούν στα social media κι η διοίκηση... Ποια διοίκηση;
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Βλέπω όλη η τροτσκιστική αριστερά μαζεμένη στον τοίχο του Ουσταμπασίδη. Τους ενώνει όλους ο αντικομμουνιστικός αγώνας, η κριτική στο ΚΚΕ και...

Χωρίς πυξίδα...
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
@ ? (12/05/2021 13:44) (Πολιτικά) Ορφανά του Σκουρλέτη είναι διάφορα νεοφανή συριζάκια, που έγιναν συριζάκια μετά την επικράτηση του ΣΥΡΙΖΑ ...

Χωρίς πυξίδα...
Xρήστης: Ραβ4
@Μarcus Πάρε τον ένα και χτυπα τον άλλον. Δεν υπάρχει σωτηρία γι αυτή τη πόλη....

Χωρίς πυξίδα...
Xρήστης: CiTOYEN
@ Marcus. ΣΩΣΤΟΣ! ΣΩΣΤΟΤΑΤΟΣ! ΚΆΠΟΙΑ ΣΤΙΓΜΉ ΘΑ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΕΊ ΜΙΑ ΠΑΡΆΤΑΞΗ ΠΟΥ ΟΛΕΣ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΕΝΤΕΛΩΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΏΣΕΙΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ...

Χωρίς πυξίδα...
Xρήστης: ?
@ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ 16.55 Σε γενικες γραμμες δεν διαφωνω. Αλλα ο Σκουρλετης που κολλαει; ...

Δύναμη Πολιτών εναντίον Τάφα: Μιλάει ο συκοφάντης και υβριστής...
Xρήστης: Ανώνυμος
Μιλάμε για τον άνθρωπο που έχει εκστομισει ο, τι πιο εμετικό έχει ακουστεί ποτέ στην ιστορία της πόλης μέσα στο δημοτικό συμβούλιο. Που δεν ...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©