Πού χάθηκαν οι αγανακτισμένοι (και οι φίλοι τους);

Δημοσιεύτηκε στις 24/11/2015 στην κατηγορία Παρεμβάσεις  |  δεν υπάρχουν σχόλια

Του Νίκου Μαραντζίδη

 

Η​​ ιστορία είναι λίγο πολύ γνωστή σε όλους. Το «κίνημα των αγανακτισμένων» ξεκίνησε στις 25 Μαΐου 2011 ως διαμαρτυρία ενάντια στην ψήφιση των μέτρων λιτότητας του μνημονίου και διήρκεσε σχεδόν δύο μήνες, μέχρι τα τέλη Ιουλίου. Και στη συνέχεια όμως, μια σειρά από κινητοποιήσεις, όπως τα γεγονότα της 28ης Οκτωβρίου 2011, που είχαν ως αποτέλεσμα τη διάλυση της παρέλασης στη Θεσσαλονίκη, συνδέονται με το κίνημα αυτό.
 
Οι «αγανακτισμένοι» εξέφρασαν ένα συλλογικό αίσθημα κοινωνικής αδικίας, εξαιτίας των σκληρών μέτρων του μνημονίου, ενάντια στο οποίο εξεγέρθηκαν. Προχώρησαν όμως και παραπέρα, καλώντας τη χώρα να αναζητήσει τον δρόμο της «πραγματικής δημοκρατίας», που θα έδινε πίσω τη χαμένη λαϊκή κυριαρχία και εθνική αξιοπρέπεια. Αν και εξέφραζαν ένα μείγμα από πολύ διαφορετικά ιδεολογικά ρεύματα, από την άκρα αριστερά έως την άκρα δεξιά, οι Ελληνες αγανακτισμένοι κατάφεραν να υποτάξουν τις διαφορές τους και να ενωθούν απέναντι στον κοινό εχθρό, που υποτίθεται πως ήταν οι μνημονιακές ελίτ και οι ξένοι δανειστές.
 
Χάρη στο μέγεθός τους και στην πρωτοτυπία των συγκεντρώσεών τους (χωρίς κομματικές σημαίες και κομματικά ελεγχόμενους κεντρικούς ομιλητές), κυριάρχησαν ως θέμα στα μέσα ενημέρωσης (τόσο στα παραδοσιακά όσο και στα νέα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) και άγγιξαν τις ευαίσθητες ιδεολογικές χορδές της πλειοψηφίας των πολιτών. Σύμφωνα με τις έρευνες κοινής γνώμης, το 90% των Ελλήνων είχαν θετική στάση έναντι του κινήματος των αγανακτισμένων και ένας στους τέσσερις πολίτες δήλωνε πως είχε συμμετάσχει στις κινητοποιήσεις τους.
 
Οι αγανακτισμένοι πέτυχαν να συνδυάσουν υλιστικές διεκδικήσεις (ενάντια στις περικοπές και στις αυξήσεις των φόρων) με ισχυρές και βαθιές ηθικές επικλήσεις (η διεκδίκηση της αξιοπρέπειας και της εθνικής ανεξαρτησίας). Αυτή ήταν και η μεγάλη επιτυχία του κινήματός τους. Ουσιαστικά, όπως αρκετοί μελετητές έχουν επισημάνει, οι αγανακτισμένοι μετέτρεψαν την αντίθεσή τους στο μνημόνιο από οικονομική (ή συντεχνιακή) υπόθεση σε κοινωνικο-πολιτισμική διαμαρτυρία, βασισμένη στην ιστορία και στην ηθική. Γι’ αυτό, εξάλλου, και το μνημόνιο δεν χαρακτηρίστηκε από αυτούς απλώς ως μία λανθασμένη οικονομική επιλογή, αλλά ως μια συνειδητή πολιτική πράξη που είχε στόχο την υποδούλωση της χώρας μας στα ξένα συμφέροντα. Η ηθικής φύσεως αυτή ρητορική επέτρεψε ουσιαστικά σε όλους τους πολίτες να δουν τον εαυτό τους ως μέρος του κινήματος. Αλλωστε, όπως ο πολιτικός επιστήμονας Bruce Jones έχει υποστηρίξει, ακόμη κι όταν οι άνθρωποι ενεργούν με τον πλέον εγωιστικό τρόπο έχουν ανάγκη να φαντασιώνονται ανιδιοτελή κίνητρα.
 
Οι αγανακτισμένοι επηρέασαν τις πολιτικές εξελίξεις με τρόπο καθοριστικό. Το πολιτικό σύστημα μετά τα γεγονότα του Οκτωβρίου 2011 οδηγήθηκε με μεγάλη ταχύτητα στην αποσύνθεση. Η κυβέρνηση Παπανδρέου έπεσε, και η νέα κυβέρνηση Παπαδήμου, παρά τη διευρυμένη κοινοβουλευτική της παρουσία, υπήρξε ασταθής. Το σταθερό δικομματικό πλαίσιο της μεταπολίτευσης γκρεμίστηκε μέσα σε λίγους μήνες.
 
Τον Μάιο του 2012, οι εκλογές ανέδειξαν ένα κοινοβουλευτικό τοπίο ακραίου και πολωμένου πολυκομματισμού. Στις εκλογές εκείνες οι αντιμνημονιακές δυνάμεις κέρδισαν το 61% των ψήφων (ποσοστό σχεδόν ίδιο με αυτό του «όχι» του δημοψηφίσματος).
 
Από εκεί και ύστερα οι αγανακτισμένοι εξαφανίστηκαν. Κατά μία έννοια, έγιναν και αυτοί θύματα της επιτυχίας τους, όπως θα έλεγε και ο νυν υπουργός Οικονομικών. Είναι αλήθεια πως αρκετοί από τους κινητοποιημένους εκείνης της περιόδου απολαμβάνουν σήμερα θέσεις ευθύνης (και εξουσίας) στον κυβερνητικό συνασπισμό των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Γενικότερα, η αφομοίωση από τους μηχανισμούς του κοινοβουλευτισμού και της εκτελεστικής εξουσίας και η διεκδίκηση των κρατικών θέσεων ως λείας υπήρξε για κάποιους από τους πρώην εξεγερμένους μια διαδικασία κυνική και αδίστακτη.
 
Το χειρότερο χτύπημα στους αγανακτισμένους αποτέλεσε, βέβαια, η συνθηκολόγηση του τρίτου μνημονίου, μετά μάλιστα τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, που αποτέλεσε το κρεσέντο της αντιμνημονιακής πάλης. Σε εκείνη ακριβώς τη στιγμή καταγράφηκε μια βαθιά ιδεολογική ήττα και αποκαλύφθηκε, στα έκπληκτα μάτια πολλών πολιτών που είχαν πιστέψει το αντίθετο, η επικίνδυνη αυταπάτη που καλλιεργήθηκε στις πλατείες. Για να το πούμε με απλά λόγια: οι αγανακτισμένοι δεν υπάρχουν πια γιατί, τόσο αυτοί όσο και οι οργανικοί τους διανοούμενοι που σκόρπισαν πλέον στους πέντε ανέμους (ή ανέλαβαν θέσεις εξουσίας στη μνημονιακή πλειοψηφία), ηττήθηκαν κατά κράτος τόσο στο πεδίο της ιδεολογίας όσο και στο πεδίο του πραγματισμού. Οι πιο ευφυείς ή κυνικοί αναγνωρίζουν τα προγενέστερα λάθη τους και αλλάζουν σελίδα. Οι πιο συνεπείς ή νάρκισσοι επιχειρούν να ανασυγκροτηθούν και κυρίως να βρουν τρόπους να ανακάμψει το ταπεινωμένο από την αποτυχία φρόνημά τους. Δεν θα είναι πολύ εύκολο νομίζω.
 
Η συντριβή των αγανακτισμένων στο επίπεδο της ιδεολογίας είναι ένα θετικό σημάδι για το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας. Ομως δεν φτάνει. Χρειάζεται να συγκροτηθεί ένα θετικό κίνημα πολιτών που θα επαναφέρει τη χώρα στις ράγες του ευρωπαϊκού ορθολογισμού και του Διαφωτισμού. Ενα τέτοιο κίνημα πολιτών δεν είναι υπόθεση των πλατειών του λαϊκισμού.
* Ο κ. Νίκος Μαραντζίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα.
Η Καθημερινή

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Επίσκεψη Κουμουτσάκου στη Φιλαδέλφεια
Xρήστης: Απών
ο αντιπρόεδρος της τοπικής, ο "ΠΑΣΟΚος" που ήταν; είχε υπηρεσία;;...

Νύχτα ήλθε, νύχτα φεύγει-Βούρος τέλος-Αυτοκαταργήθηκε-«Φέρτε μου ό,τι χαρτί θέλετε, θα το υπογράψω»
Xρήστης: ?
Συμφωνώ σε όλα. Αντιπολίτευση υπάρχει?...

Νύχτα ήλθε, νύχτα φεύγει-Βούρος τέλος-Αυτοκαταργήθηκε-«Φέρτε μου ό,τι χαρτί θέλετε, θα το υπογράψω»
Xρήστης: @10/11/2021 11:24
420+ ουτε μεταφερομενοι ουτε περιφερομενοι. Αμα μου βαλεις τους 90 του ΣΥΡΙΖΑ εδω τοπικα ως περιφερομενους να το δεχτω....

Νύχτα ήλθε, νύχτα φεύγει-Βούρος τέλος-Αυτοκαταργήθηκε-«Φέρτε μου ό,τι χαρτί θέλετε, θα το υπογράψω»
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
@ Ανωνυμος* (12/11/2021 02:19) "Τον Παπακώστα τον ξέρει ο προοδευτικός κόσμος της Χαλκηδόνας γι'αυτό και βγήκε!". Αλήθεια το λες αυτό ή κάνε...

Επίσκεψη Κουμουτσάκου στη Φιλαδέλφεια
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
@ Λάκων (10/11/2021 12:10) Όσον αφορά στον Τάκη και στον κάθε Τάκη (μέσα στο Μαξίμου να κάνουν κουμάντο επί ΝΔ ένας Τάκης κι ένας Άκης, ειλι...

Νύχτα ήλθε, νύχτα φεύγει-Βούρος τέλος-Αυτοκαταργήθηκε-«Φέρτε μου ό,τι χαρτί θέλετε, θα το υπογράψω»
Xρήστης: Λάκων
@"ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ" (25/10/2021 19:27) Όλοι έχουν "αντιπροέδρους Εδεσσαϊκού". Μην τα βλέπεις όλα κόκκινα. https://www.youtube.com/watch?v=zvgvbU6M...

Επίσκεψη Κουμουτσάκου στη Φιλαδέλφεια
Xρήστης: Ανώνυμος
@"ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ" (09/11/2021 16:15) ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΗ ΠΕΡΑΤΖΑΔΑ ΛΕΓΕΤΑΙ. Διότι όπως και να 'χει το πράγμα ακόμα ΚΙ ΑΝ Ο ΚΟΥΛΗΣ ΕΞΑΝΤΛΗΣΕΙ ΤΗ ΘΗΤΕΙΑ Τ...

Νύχτα ήλθε, νύχτα φεύγει-Βούρος τέλος-Αυτοκαταργήθηκε-«Φέρτε μου ό,τι χαρτί θέλετε, θα το υπογράψω»
Xρήστης: Ανωνυμος*
@13.08 Τον Παπακώστα τον ξέρει ο προοδευτικός κόσμος της Χαλκηδόνας γι'αυτό και βγήκε! Η μοναδική παράταξη που πριμοδοτεί θελωντας να στείλε...

Επίσκεψη Κουμουτσάκου στη Φιλαδέλφεια
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Όποιος νεοδημοκράτης μου εξηγήσει γιατί πήγαν στα ΚΕΠ και όχι τόσο στο Α' Γυμνάσιο-Λύκειο που πλημμύρισε όσο και στο Γ΄ που έχει μείνει στη ...

Επίσκεψη Κουμουτσάκου στη Φιλαδέλφεια
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Παρεμπιπτόντως θα ενημερώσω τους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας: Gedenkfeier zum Volkstrauertag am Sonntag, den 14.November 2021 Όπως κάθε ...

Επίσκεψη Κουμουτσάκου στη Φιλαδέλφεια
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Και τώρα σχολιασμός της φωτογραφίας: Ο Τάκης σταυρωτό σακκάκι, εντάξει δεν περιγράφω άλλο. Ακομβίωτος βέβαια, γιατί είχε βαριά καθήκοντα, πε...

Επίσκεψη Κουμουτσάκου στη Φιλαδέλφεια
Xρήστης: Λάκων
@"ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ" Κι ο Θεοδωρικάκος κάτι τέτοια έλεγε στην ηλικία σου σαν κνίτης. Μετά μεγάλωσε και κατάλαβε. Όταν μεγαλώσεις θα καταλάβεις κι εσ...

Επίσκεψη Κουμουτσάκου στη Φιλαδέλφεια
Xρήστης: Ανώνυμος
Αφήνω στην άκρη τις υπερβολές του 16:15 αν και έχει δίκιο ότι μόνο ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ ασχολήθηκαν με το θέμα των σχολείων. Εκείνο που εμένα...

Νύχτα ήλθε, νύχτα φεύγει-Βούρος τέλος-Αυτοκαταργήθηκε-«Φέρτε μου ό,τι χαρτί θέλετε, θα το υπογράψω»
Xρήστης: Αμπεμπαμπλόμ
@16:44 Μεταφερόμενοι έγραψα. Όχι περιφερόμενοι. Να ακριβολογούμε....

Νύχτα ήλθε, νύχτα φεύγει-Βούρος τέλος-Αυτοκαταργήθηκε-«Φέρτε μου ό,τι χαρτί θέλετε, θα το υπογράψω»
Xρήστης: Φούσκας
Αμπεμπαμπλομ του κιφεμπλομ, μπλιμ μπλομ. Ας πηγαινες να δεις αν ηταν περιφερομενοι οπως λες. Αλλα λεγε λεγε κατι θα μεινει , γνωστο αυτο....

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©