Μνήμη Κωστή Παλαμά - Ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της Νεότερης Ελλάδος

Δημοσιεύτηκε στις 28/02/2019 στην κατηγορία Πρόσωπα  |  δεν υπάρχουν σχόλια

του Νίκου Νικολούλη 

 

Στις 27 Φεβρουαρίου του 1943, μέσα στο ζόφο της Κατοχής, έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 84 ετών, ο κορυφαίος Έλληνας ποιητής Κωστής Παλαμάς. Ήταν από καιρό βαριά άρρωστος. «Τα τελευταία δέκα χρόνια τα περνούσε (όχι καθισμένος) αλλά αποθεμένος στην πολυθρόνα του. Έτσι, εκτός από έναν πολύ στενό κύκλο, για όλους μας ήταν, περίπου, νεκρός. Ένας μεγάλος ποιητής, που πέθαινε»1. οι γιατροί του έκαναν ό,τι μπορούσαν αλλά η κουρασμένη του καρδιά δεν άντεξε. Ξημερώματα, ώρα τρεις, άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του, στην οδό Περιάνδρου 3, στην Πλάκα. Λίγες μέρες νωρίτερα, είχε πεθάνει και η γυναίκα του Μαρία.

 

Ο Παλαμάς γεννήθηκε στην Πάτρα στις 13 Ιανουαρίου 1859 από γονείς που κατάγονταν από το Μεσολόγγι. Η οικογένεια του πατέρα του ήταν οικογένεια λογίων, με αξιόλογη πνευματική δραστηριότητα.

το 1867 αναγκάζεται, λόγω του θανάτου των γονιών του, να εγκατασταθεί στο σπίτι του θείου του, Δημήτριου Παλαμά, στο Μεσολόγγι όπου παρέμεινε ως το 1875. Τη χρονιά εκείνη, έφηβος πλέον, εγκαθίσταται στην Αθήνα και επιλέγει να φοιτήσει στη Νομική Σχολή. Ήδη όμως από τα δέκα του χρόνια έχει αρχίσει να γράφει τους πρώτους του στίχους και πολύ γρήγορα εγκαταλείπει τις σπουδές του για να αφιερωθεί ολόψυχα στην ποίηση. Για βιοποριστικούς, και όχι μόνο, λόγους γράφει άρθρα στις εφημερίδες της εποχής και εντάσσεται στον κύκλο των λογοτεχνών της Νέας Αθηναϊκής Σχολής2.

Το 1886 τυπώνει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο “Τραγούδια της Πατρίδος μου”. Με τα ποιήματα εκείνα, γραμμένα στη δημοτική γλώσσα, προκαλεί αίσθηση στους λογοτεχνικούς κύκλους αλλά και τους απλούς αναγνώστες, που στο πρόσωπό του διακρίνουν έναν ανερχόμενο ποιητικό δημιουργό. Με τις επόμενες δύο συλλογές του: “Ο Ύμνος στην Αθηνά” (1889) και “Τα μάτια της ψυχής μου” (1892», ο Παλαμάς αναγνωρίζεται ως ο κορυφαίος εκπρόσωπος της Νέας Αθηναϊκής Σχολής και ανανεωτής της νεοελληνικής ποίησης. Στον κύκλο της Νέας Σχολής συμμετέχουν οι δημοτικιστές λογοτέχνες Ιωάννης Γρυπάρης,  Γεώργιος Δροσίνης, Ιωάννης Πολέμης, Κώστας Κρυστάλλης, Λάμπρος Πορφύρας, Γεώργιος Στρατήγης, Μιλτιάδης Μαλακάσης κ. α.

Ένδειξη της καθιέρωσής του ως κορυφαίου ποιητή ήταν η ανάθεση της σύνθεσης του Ύμνου των Ολυμπιακών Αγώνων, το 1896.

Το 1887 παντρεύεται τη μεσολογγίτισσα Μαρία Βάλβη, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, τον Λέανδρο, τη Ναυσικά και τον Άλκη. Το1897 διορίζεται γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Την επόμενη χρονιά ο ποιητής δέχεται ένα αβάσταχτο πλήγμα, πεθαίνει ο τετράχρονος γιος του, Άλκης. Ο μεγάλος του πόνος αποτυπώνεται στην ποιητική σύνθεση "Ο Τάφος".

Με την είσοδο του 20ου αιώνα ο Παλαμάς εισέρχεται στη φάση της ωρίμανσης όπου η αγνή συγκίνηση δένεται σφιχτά με το στοχασμό και τη γλαφυρότητα του στίχου. Το 1904 κυκλοφορεί την ποιητική συλλογή Ασάλευτη Ζωή.

Ακολουθούν ποιητικές συλλογές “Οι καημοί της λιμνοθάλασσας”, “Πολιτεία και Μοναξιά”, “Οι Βωμοί”, «Οι νύχτες του Φήμιου» (1935) και οι δυο κορυφαίες επικές δημιουργίες O δωδεκάλογος του γύφτου” (1907) και “Η φλογέρα του Βασιλιά” (1910), που τον αναδεικνύουν ως τον κορυφαίο της νέας ελληνικής λογοτεχνίας3. Χωρίς να εγκαταλείψει την ποίηση, επιδίδεται με επιτυχία και στην πεζογραφία με σειρά διηγημάτων μεταξύ των οποίων “Ο Θάνατος του Παλικαριού”. Γράφει επίσης το θεατρικό έργο “ Τρισεύγενη (1903), καθώς και σειρά κριτικών δοκιμίων. Δεν παραλείπει όμως να ενθαρρύνει και τους νέους ποιητές οι οποίοι σπεύδουν να του παρουσιάσουν τα πρώτα τους έργα. Με το αυξημένο του κύρος στηρίζει το δημοτικιστικό κίνημα4 γιατί το θεωρεί ως μοχλό της πνευματικής και κοινωνικής αφύπνισης του ελληνικού λαού. Η δράση του αυτή ενοχλεί τους γλωσσαμύντορες της εποχής οι οποίοι καταφέρνουν να πετύχουν την πρόσκαιρη, ευτυχώς, απομάκρυνση από τη θέση του στο πανεπιστήμιο.

Τελευταία του δημόσια τοποθέτηση ήταν την 1η Νοεμβρίου 1940, τρεις μέρες μετά την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, όταν απευθύνθηκε στην ελληνική νεολαία με τον πασίγνωστο στίχο:

 

….Αυτό κρατάει ανάλαφρο μεσ’ την ανεμοζάλη
το από του κόσμου τη βοή πρεσβυτικό κεφάλι,
αυτό το λόγο θα σας πω δεν έχω άλλο κανένα 
Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα!

 

Η είδηση του θανάτου του κυκλοφόρησε με αστραπιαία ταχύτητα στην κατοχική Αθήνα. «Χτες βράδυ μία είδηση ακατανόητη μας ήρθε. Μία είδηση ασύλληπτη. Ο Γέρο-Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως ήταν θνητός» γράφει στο προσωπικό της ημερολόγιο η Ιωάννα Τσάτσου.

Η κηδεία του έμεινε ιστορική, γιατί αποτέλεσε αφορμή για να βγει ο κόσμος στους δρόμους της Αθήνας και να μετατρέψει την κηδεία σε ένα αυθόρμητο συλλαλητήριο ενάντια στα κατοχικά στρατεύματα, αλλά και να κατευοδώσει τον εθνικό του ποιητή, διαδηλώνοντας με τον τρόπο αυτό το σθένος και την πίστη του στη λευτεριά της πατρίδας. Μπροστά στα μάτια έκπληκτων Γερμανών και Ιταλών κατακτητών χιλιάδες κόσμου συνόδευσε τον Παλαμά στην τελευταία του κατοικία, στο Α΄ νεκροταφείο Αθηνών, ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο.

Λίγο προτού το χώμα αγκαλιάσει για πάντα τον μεγάλο Έλληνα ποιητή με στεντόρεια φωνή, «με μια φωνή όσο ποτέ δυνατή», ο Άγγελου Σικελιανός απήγγειλε το ποίημα «Παλαμάς», που λίγες ώρες νωρίτερα είχε γράψει προς τιμήν του μεγάλου ποιητή:

Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογκήστε τύμπανα πολέμου... Οι φοβερές
σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα! Ένα βουνό
με δάφνες αν υψώσουμε ως το Πήλιο κι ως την Όσσα,
κι αν το πυργώσουμε ως τον έβδομο ουρανό,
ποιόν κλεί, τι κι αν το πεί η δικιά μου γλώσσα;

Μα εσύ Λαέ, που τη φτωχή σου τη μιλιά,
Ήρωας την πήρε και την ύψωσε ως τ' αστέρια,
μεράσου τώρα τη θεϊκή φεγγοβολιά
της τέλειας δόξας του, ανασήκωσ' τον στα χέρια

γιγάντιο φλάμπουρο κι απάνω από μας
που τον υμνούμε με καρδιά αναμμένη,
πες μ' ένα μόνο ανασασμόν: "Ο Παλαμάς !",
ν' αντιβογκήσει τ' όνομά του η οικουμένη !

 

**************************

 

1 Λόγια του Άγγελου Σικελιανού, όπως τα κατέγραψε ο Μενέλαος Λουντέμης στο έργο του «Εξάγγελος»

 

2 Νέα Αθηναϊκή Σχολή: στις αρχές της τελευταίας εικοσαετίας του 19ου αιώνα αρχίζει μια δυναμική προσπάθεια για αλλαγές στην πνευματική ζωή της χώρας. Νέες ιδέες και νέα πνευματικά ρεύματα ανανεώνουν το χώρο της τέχνης και ειδικότερα της λογοτεχνίας, ικανοποιώντας έτσι τις νέες ανάγκες. Στην ανανέωση αυτή συμβάλει καθοριστικά η επιστήμη της λαογραφίας με πρωτεργάτη τον Νικόλαο Πολίτη (1852-1921) που στρέφεται  στη μελέτη του σύγχρονου και παλαιότερου λαϊκού πολιτισμού, δίνοντας έτσι πολύτιμο υλικό στους λογοτέχνες της εποχής. Στο επίπεδο της γλώσσας, ξεχωρίζει ο αγώνας για την καθιέρωση της δημοτικής ως γραπτής γλώσσας με πρωτεργάτη τον γλωσσολόγο Γιάννη Ψυχάρης, που με το έργο “Το Ταξίδι μου (1888), γραμμένο στη δημοτική γλώσσα προκάλεσε έναν πραγματικό σεισμό στο χώρο της λογοτεχνίας.

Ταυτόχρονα οι Έλληνες ποιητές επηρεάζονται από τα νέα λογοτεχνικά ρεύματα της δυτικής Ευρώπης και κυρίως από τον Παρνασσισμό και το Συμβολισμό προσαρμόζοντας όμως τα θέματα και τις ιδέες τους στα ελληνικά δεδομένα. Στον κύκλο αυτό συμμετέχουν οι ποιητές Ιωάννης Γρυπάρης, Γεώργιος Δροσίνης, Κώστας Κρυστάλλης, Λάμπρος Πορφύρας, Μιλτιάδης Μαλακάσης, Γεώργιος Στρατήγης, κ.α.

 

3 Το 1918 του απονεμήθηκε το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών .Το 1926 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1930 πρόεδρός της. Το 1934 ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας

4 Αξιοσημείωτη ήταν η στάση του στα Ευαγγελικά και τα Ορεστιακά.

 

timesnews

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 

Η ψήφος μας, παγιδευμένη στο αδιέξοδο

 

Επτά ερωτήματα στο BBC

 

Περισσότεροι από 2,2, εκατ. Έλληνες δεν καταφέρνουν να πληρώσουν φόρο 500 ευρώ

 

Δραγασάκης Αν χρειαστεί, τις τράπεζες θα τις πληρώσει και πάλι ο φορολογούμενος

 

Ήθελαν διαχειρίσιμη ήττα, αλλά έρχεται συντριβή

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Ροή ειδήσεων

Στάση ντροπής της διοίκησης Βούρου- Αρνείται να συζητήσει το αίτημα του Φιλοζωϊκού

Άλλο ένα αιωνόβιο δέντρο έπεσε, από τη διαχρονική αδιαφορία των «αρμοδίων»

Όταν η διοίκηση του δήμου διαψεύδει τη... διοίκηση του δήμου

Αγχωμένη αναβολή έξωσης του Φιλοζωϊκού μετά από 1,5 χρόνο αδράνειας του δήμου

Απόστολος Κόντος: «Είμαι συντετριμμένος»

Κώστας Παπαδουκάκης

Ψηφιακό γίνεται και το Αιγάλεω- Τελευταίο μένει το «Ζεφύρι» του Γιάννη Βούρου...

Ψηφιοποιείται ο δήμος Σαρωνικού- Εμείς με τους αδιάφορους, πάμε με τον αραμπά...

Τι ωραία θα ήταν να είχαμε κι εμείς δήμαρχο...

Σερετάκης- Γούλας για την επίσκεψη Κεραμέως και τα σχολεία της πόλης

«Έλα κρυφά, έλα λαθραία» είπε η διοίκηση Βούρου στην υπουργό Παιδείας

Βούρος- Τάφας επιβαρύνουν τους δημότες κατά 25% στο νεκροταφείο

Το DNA μου, ελληνικόν...

Την ανικανότητα και αδιαφορία της δείχνει με επίσημη ανακοίνωση η διοίκηση του δήμου

Κορονοϊός: «Στο κόκκινο» η Φιλαδέλφεια- Χαλκηδόνα- «Κοιμάται» η διοίκηση Βούρου

Δημοφιλέστερα άρθρα

Κορονοϊός: «Στο κόκκινο» η Φιλαδέλφεια- Χαλκηδόνα- «Κοιμάται» η διοίκηση Βούρου

Ο ξένος με το ηθικό μειονέκτημα στην πόλη

Βούρος- Τάφας επιβαρύνουν τους δημότες κατά 25% στο νεκροταφείο

Την ανικανότητα και αδιαφορία της δείχνει με επίσημη ανακοίνωση η διοίκηση του δήμου

«Έλα κρυφά, έλα λαθραία» είπε η διοίκηση Βούρου στην υπουργό Παιδείας

Αχαχαχα είναι αλήθεια, Τασουλίνο;

Εικόνες μιας σκοτεινής πόλης σε παρακμή

Αλλαγές με σημασία στη διοίκηση του δήμου

Σερετάκης- Γούλας για την επίσκεψη Κεραμέως και τα σχολεία της πόλης

Τι ωραία θα ήταν να είχαμε κι εμείς δήμαρχο...

Κώστας Παπαδουκάκης

Το DNA μου, ελληνικόν...

Άλλο ένα αιωνόβιο δέντρο έπεσε, από τη διαχρονική αδιαφορία των «αρμοδίων»

Ψηφιακό γίνεται και το Αιγάλεω- Τελευταίο μένει το «Ζεφύρι» του Γιάννη Βούρου...

Αγχωμένη αναβολή έξωσης του Φιλοζωϊκού μετά από 1,5 χρόνο αδράνειας του δήμου

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Όταν η διοίκηση του δήμου διαψεύδει τη... διοίκηση του δήμου
Xρήστης: θερμομέτρης
πάντως η ΝΦ έβγαλε 2% κρούσματα ενώ το Σύνταγμα έβγαλε 1%. Το λες και ανησυχητικό....

Όταν η διοίκηση του δήμου διαψεύδει τη... διοίκηση του δήμου
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@09.39 Να με ξεφορτωθείτε θέλετε; Λιγάκι δύσκολο... @09.57 Δεν ξέρω ποιο υπερισχύει. Εμείς εδώ κρίνουμε τους πάντες για τη δουλειά τους σ...

Όταν η διοίκηση του δήμου διαψεύδει τη... διοίκηση του δήμου
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Δεκτή η παρατήρηση. Μεταξύ αντιδημαρχία κοινωνικής πολιτικής και υπεύθυνης δημοσίων σχέσεων ποδοσφαιρικής ανώνυμης εταιρίας ποιο επικρατεί; ...

Όταν η διοίκηση του δήμου διαψεύδει τη... διοίκηση του δήμου
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Κε Σεϊτανίδη, σας είδα στην τηλεόραση, ξεχνώ το κανάλι. Είσαστε πολύ καλός, χαραμίζεστε εδώ μέσα....

Όταν η διοίκηση του δήμου διαψεύδει τη... διοίκηση του δήμου
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
Πρώτον είναι άλλο θέμα, όχι το θέμα της ανάρτησης. Εφιστώ την προσοχή, κάπως έτσι έκαναν και μερικοί χουλιγκάνοι στην περίοδο Βασιλόπουλου. ...

Λειτουργεί και πάλι η δομή έκτακτης ανάγκης σε συνεργασία με το «Βοήθεια στο σπίτι»
Xρήστης: Ανωνυμ0ς
Eνώ έχεις δίκιο, όσον αφορά την προσπάθεια φιλοτέχνησης προοδευτικού προφίλ για την Παπακώστα από όλο το σύστημα του δημαρχείου, το χάνεις. ...

Λειτουργεί και πάλι η δομή έκτακτης ανάγκης σε συνεργασία με το «Βοήθεια στο σπίτι»
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
Στην Φιλαδέλφεια η αλληλεγγύη ή αλληλοβοήθεια ήταν γνωστή όταν ακόμα η κα Παπακώστα ήταν αγέννητη. Δεν έχει ανάγκη η Φιλαδέλφεια την κα Παπα...

Όταν η διοίκηση του δήμου διαψεύδει τη... διοίκηση του δήμου
Xρήστης: "ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ"
https://www.youtube.com/watch?v=5KhYWJmxGhU Όλα αυτά καλά. Θέλετε να εξηγήσετε στους αναγνώστες σας με ποιο θεσμικό ρόλο συνοδεύει η αντιδήμ...

Αγχωμένη αναβολή έξωσης του Φιλοζωϊκού μετά από 1,5 χρόνο αδράνειας του δήμου
Xρήστης: Ανώνυμος
Ακόμα μια τρύπα στο νερό από μια "διοίκηση" που σέρνεται από ήττα σε ήττα. ...

Αγχωμένη αναβολή έξωσης του Φιλοζωϊκού μετά από 1,5 χρόνο αδράνειας του δήμου
Xρήστης: Ερώτηση...
Ξέρουμε τον χρόνο της παράτασης που δόθηκε; ...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: Marcus
"Δεν φταίνε λοιπόν μόνο οι κουτσάκηδες αλλά κι αυτοί που τους πιστεύουν και τους ψηφίζουν." Πες τα Χρυσόστομε! Έτσι ακριβώς είναι, ο Κουτσά...

Κώστας Παπαδουκάκης
Xρήστης: Ανωνυμος
Καλό παράδεισο σε εναν ακούραστο εργάτη του τοπικού αθλητισμού στο πραγματικά φιλαδελφειωτικο σωματείο. ...

Ναυάγιο η διοίκηση Βούρου- AMBER ALERT για Κουτσάκη που «εξαφανίστηκε» για να μη δώσει απαντήσεις
Xρήστης: Anonymous
@Marcus Μιλάμε για τον άνθρωπο που στα συνέδρια της κεδκε (προ κορονοϊού) δεν παρακολουθούσε ποτέ τίποτα, τσακιζε τους μπουφεδες και πήγαινε...

Λειτουργεί και πάλι η δομή έκτακτης ανάγκης σε συνεργασία με το «Βοήθεια στο σπίτι»
Xρήστης: Ανώνυμος
Είναι πραγματικά άξιο απορίας πως η Κα [με Κ κεφαλαίο] Ανθή Παπακώστα συμπορεύεται με ό,τι πιο μαύρο κι άραχνο υπάρχει στην πολιτική ζωή αυτ...

Σερετάκης- Γούλας για την επίσκεψη Κεραμέως και τα σχολεία της πόλης
Xρήστης: Marcus
"Στην παραπάνω ανακοίνωσή του, όμως ,ζητάει περισσότερα κονδύλια για την Παιδεία. Γιατί τότε δεν ξεκίνησε με το να ψηφίσει την πρόταση της α...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©