Μνήμη Κωστή Παλαμά - Ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της Νεότερης Ελλάδος

Δημοσιεύτηκε στις 28/02/2019 στην κατηγορία Πρόσωπα  |  δεν υπάρχουν σχόλια

του Νίκου Νικολούλη 

 

Στις 27 Φεβρουαρίου του 1943, μέσα στο ζόφο της Κατοχής, έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 84 ετών, ο κορυφαίος Έλληνας ποιητής Κωστής Παλαμάς. Ήταν από καιρό βαριά άρρωστος. «Τα τελευταία δέκα χρόνια τα περνούσε (όχι καθισμένος) αλλά αποθεμένος στην πολυθρόνα του. Έτσι, εκτός από έναν πολύ στενό κύκλο, για όλους μας ήταν, περίπου, νεκρός. Ένας μεγάλος ποιητής, που πέθαινε»1. οι γιατροί του έκαναν ό,τι μπορούσαν αλλά η κουρασμένη του καρδιά δεν άντεξε. Ξημερώματα, ώρα τρεις, άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του, στην οδό Περιάνδρου 3, στην Πλάκα. Λίγες μέρες νωρίτερα, είχε πεθάνει και η γυναίκα του Μαρία.

 

Ο Παλαμάς γεννήθηκε στην Πάτρα στις 13 Ιανουαρίου 1859 από γονείς που κατάγονταν από το Μεσολόγγι. Η οικογένεια του πατέρα του ήταν οικογένεια λογίων, με αξιόλογη πνευματική δραστηριότητα.

το 1867 αναγκάζεται, λόγω του θανάτου των γονιών του, να εγκατασταθεί στο σπίτι του θείου του, Δημήτριου Παλαμά, στο Μεσολόγγι όπου παρέμεινε ως το 1875. Τη χρονιά εκείνη, έφηβος πλέον, εγκαθίσταται στην Αθήνα και επιλέγει να φοιτήσει στη Νομική Σχολή. Ήδη όμως από τα δέκα του χρόνια έχει αρχίσει να γράφει τους πρώτους του στίχους και πολύ γρήγορα εγκαταλείπει τις σπουδές του για να αφιερωθεί ολόψυχα στην ποίηση. Για βιοποριστικούς, και όχι μόνο, λόγους γράφει άρθρα στις εφημερίδες της εποχής και εντάσσεται στον κύκλο των λογοτεχνών της Νέας Αθηναϊκής Σχολής2.

Το 1886 τυπώνει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο “Τραγούδια της Πατρίδος μου”. Με τα ποιήματα εκείνα, γραμμένα στη δημοτική γλώσσα, προκαλεί αίσθηση στους λογοτεχνικούς κύκλους αλλά και τους απλούς αναγνώστες, που στο πρόσωπό του διακρίνουν έναν ανερχόμενο ποιητικό δημιουργό. Με τις επόμενες δύο συλλογές του: “Ο Ύμνος στην Αθηνά” (1889) και “Τα μάτια της ψυχής μου” (1892», ο Παλαμάς αναγνωρίζεται ως ο κορυφαίος εκπρόσωπος της Νέας Αθηναϊκής Σχολής και ανανεωτής της νεοελληνικής ποίησης. Στον κύκλο της Νέας Σχολής συμμετέχουν οι δημοτικιστές λογοτέχνες Ιωάννης Γρυπάρης,  Γεώργιος Δροσίνης, Ιωάννης Πολέμης, Κώστας Κρυστάλλης, Λάμπρος Πορφύρας, Γεώργιος Στρατήγης, Μιλτιάδης Μαλακάσης κ. α.

Ένδειξη της καθιέρωσής του ως κορυφαίου ποιητή ήταν η ανάθεση της σύνθεσης του Ύμνου των Ολυμπιακών Αγώνων, το 1896.

Το 1887 παντρεύεται τη μεσολογγίτισσα Μαρία Βάλβη, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, τον Λέανδρο, τη Ναυσικά και τον Άλκη. Το1897 διορίζεται γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Την επόμενη χρονιά ο ποιητής δέχεται ένα αβάσταχτο πλήγμα, πεθαίνει ο τετράχρονος γιος του, Άλκης. Ο μεγάλος του πόνος αποτυπώνεται στην ποιητική σύνθεση "Ο Τάφος".

Με την είσοδο του 20ου αιώνα ο Παλαμάς εισέρχεται στη φάση της ωρίμανσης όπου η αγνή συγκίνηση δένεται σφιχτά με το στοχασμό και τη γλαφυρότητα του στίχου. Το 1904 κυκλοφορεί την ποιητική συλλογή Ασάλευτη Ζωή.

Ακολουθούν ποιητικές συλλογές “Οι καημοί της λιμνοθάλασσας”, “Πολιτεία και Μοναξιά”, “Οι Βωμοί”, «Οι νύχτες του Φήμιου» (1935) και οι δυο κορυφαίες επικές δημιουργίες O δωδεκάλογος του γύφτου” (1907) και “Η φλογέρα του Βασιλιά” (1910), που τον αναδεικνύουν ως τον κορυφαίο της νέας ελληνικής λογοτεχνίας3. Χωρίς να εγκαταλείψει την ποίηση, επιδίδεται με επιτυχία και στην πεζογραφία με σειρά διηγημάτων μεταξύ των οποίων “Ο Θάνατος του Παλικαριού”. Γράφει επίσης το θεατρικό έργο “ Τρισεύγενη (1903), καθώς και σειρά κριτικών δοκιμίων. Δεν παραλείπει όμως να ενθαρρύνει και τους νέους ποιητές οι οποίοι σπεύδουν να του παρουσιάσουν τα πρώτα τους έργα. Με το αυξημένο του κύρος στηρίζει το δημοτικιστικό κίνημα4 γιατί το θεωρεί ως μοχλό της πνευματικής και κοινωνικής αφύπνισης του ελληνικού λαού. Η δράση του αυτή ενοχλεί τους γλωσσαμύντορες της εποχής οι οποίοι καταφέρνουν να πετύχουν την πρόσκαιρη, ευτυχώς, απομάκρυνση από τη θέση του στο πανεπιστήμιο.

Τελευταία του δημόσια τοποθέτηση ήταν την 1η Νοεμβρίου 1940, τρεις μέρες μετά την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, όταν απευθύνθηκε στην ελληνική νεολαία με τον πασίγνωστο στίχο:

 

….Αυτό κρατάει ανάλαφρο μεσ’ την ανεμοζάλη
το από του κόσμου τη βοή πρεσβυτικό κεφάλι,
αυτό το λόγο θα σας πω δεν έχω άλλο κανένα 
Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα!

 

Η είδηση του θανάτου του κυκλοφόρησε με αστραπιαία ταχύτητα στην κατοχική Αθήνα. «Χτες βράδυ μία είδηση ακατανόητη μας ήρθε. Μία είδηση ασύλληπτη. Ο Γέρο-Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως ήταν θνητός» γράφει στο προσωπικό της ημερολόγιο η Ιωάννα Τσάτσου.

Η κηδεία του έμεινε ιστορική, γιατί αποτέλεσε αφορμή για να βγει ο κόσμος στους δρόμους της Αθήνας και να μετατρέψει την κηδεία σε ένα αυθόρμητο συλλαλητήριο ενάντια στα κατοχικά στρατεύματα, αλλά και να κατευοδώσει τον εθνικό του ποιητή, διαδηλώνοντας με τον τρόπο αυτό το σθένος και την πίστη του στη λευτεριά της πατρίδας. Μπροστά στα μάτια έκπληκτων Γερμανών και Ιταλών κατακτητών χιλιάδες κόσμου συνόδευσε τον Παλαμά στην τελευταία του κατοικία, στο Α΄ νεκροταφείο Αθηνών, ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο.

Λίγο προτού το χώμα αγκαλιάσει για πάντα τον μεγάλο Έλληνα ποιητή με στεντόρεια φωνή, «με μια φωνή όσο ποτέ δυνατή», ο Άγγελου Σικελιανός απήγγειλε το ποίημα «Παλαμάς», που λίγες ώρες νωρίτερα είχε γράψει προς τιμήν του μεγάλου ποιητή:

Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογκήστε τύμπανα πολέμου... Οι φοβερές
σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα! Ένα βουνό
με δάφνες αν υψώσουμε ως το Πήλιο κι ως την Όσσα,
κι αν το πυργώσουμε ως τον έβδομο ουρανό,
ποιόν κλεί, τι κι αν το πεί η δικιά μου γλώσσα;

Μα εσύ Λαέ, που τη φτωχή σου τη μιλιά,
Ήρωας την πήρε και την ύψωσε ως τ' αστέρια,
μεράσου τώρα τη θεϊκή φεγγοβολιά
της τέλειας δόξας του, ανασήκωσ' τον στα χέρια

γιγάντιο φλάμπουρο κι απάνω από μας
που τον υμνούμε με καρδιά αναμμένη,
πες μ' ένα μόνο ανασασμόν: "Ο Παλαμάς !",
ν' αντιβογκήσει τ' όνομά του η οικουμένη !

 

**************************

 

1 Λόγια του Άγγελου Σικελιανού, όπως τα κατέγραψε ο Μενέλαος Λουντέμης στο έργο του «Εξάγγελος»

 

2 Νέα Αθηναϊκή Σχολή: στις αρχές της τελευταίας εικοσαετίας του 19ου αιώνα αρχίζει μια δυναμική προσπάθεια για αλλαγές στην πνευματική ζωή της χώρας. Νέες ιδέες και νέα πνευματικά ρεύματα ανανεώνουν το χώρο της τέχνης και ειδικότερα της λογοτεχνίας, ικανοποιώντας έτσι τις νέες ανάγκες. Στην ανανέωση αυτή συμβάλει καθοριστικά η επιστήμη της λαογραφίας με πρωτεργάτη τον Νικόλαο Πολίτη (1852-1921) που στρέφεται  στη μελέτη του σύγχρονου και παλαιότερου λαϊκού πολιτισμού, δίνοντας έτσι πολύτιμο υλικό στους λογοτέχνες της εποχής. Στο επίπεδο της γλώσσας, ξεχωρίζει ο αγώνας για την καθιέρωση της δημοτικής ως γραπτής γλώσσας με πρωτεργάτη τον γλωσσολόγο Γιάννη Ψυχάρης, που με το έργο “Το Ταξίδι μου (1888), γραμμένο στη δημοτική γλώσσα προκάλεσε έναν πραγματικό σεισμό στο χώρο της λογοτεχνίας.

Ταυτόχρονα οι Έλληνες ποιητές επηρεάζονται από τα νέα λογοτεχνικά ρεύματα της δυτικής Ευρώπης και κυρίως από τον Παρνασσισμό και το Συμβολισμό προσαρμόζοντας όμως τα θέματα και τις ιδέες τους στα ελληνικά δεδομένα. Στον κύκλο αυτό συμμετέχουν οι ποιητές Ιωάννης Γρυπάρης, Γεώργιος Δροσίνης, Κώστας Κρυστάλλης, Λάμπρος Πορφύρας, Μιλτιάδης Μαλακάσης, Γεώργιος Στρατήγης, κ.α.

 

3 Το 1918 του απονεμήθηκε το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών .Το 1926 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1930 πρόεδρός της. Το 1934 ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας

4 Αξιοσημείωτη ήταν η στάση του στα Ευαγγελικά και τα Ορεστιακά.

 

timesnews

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 

Η ψήφος μας, παγιδευμένη στο αδιέξοδο

 

Επτά ερωτήματα στο BBC

 

Περισσότεροι από 2,2, εκατ. Έλληνες δεν καταφέρνουν να πληρώσουν φόρο 500 ευρώ

 

Δραγασάκης Αν χρειαστεί, τις τράπεζες θα τις πληρώσει και πάλι ο φορολογούμενος

 

Ήθελαν διαχειρίσιμη ήττα, αλλά έρχεται συντριβή

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Ροή ειδήσεων

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»

Η «Λαϊκή Συσπείρωση» καταγγέλλει αυθαιρεσίες στο Άλσος

Κορονοϊός: Άνοιξε η ηλεκτρονική πλατφόρμα για τους εργαζόμενους που θα πάρουν τα 800 ευρώ

Ο Βoύρος ανταποκρίθηκε, προς τιμήν του. Οι υπόλοιποι έμμισθοι της διοίκησης;

Θα δώσει ο κ. Βούρος και η διοίκηση το 50% του μισθού τους στη μάχη κατά του κορονοϊού;

Αυτές οι κατηγορίες εντάσσονται στην ομπρέλα προστασίας από τον κορονοϊό

Βασίλης Σεβαστόπουλος

Η διαχείριση του προγράμματος στέγασης αιτούντων άσυλο «ESTIA ΙΙ» πάει στο υπουργείο Μετανάστευσης

Αιμοδοσία κατα του κορονοϊού, κάλλιο αργά, παρά ποτέ...

Μανώλης Γλέζος

Τώρα μαθαίνετε από το messenger όλα όσα σας ενδιαφέρουν για τον κορονοϊό

Κορονοϊός: Τι πρέπει να προσέχετε στο διαδίκτυο για να μην πέσετε θύμα απάτης

Έφυγε από τη ζωή ο Λάζαρος Τομπούλογλου

Κτυπάει «κόκκινο» η ανησυχία των Ελλήνων για τον κορονοϊό

Το πρώτο διάγγελμα της νέας ΠτΔ Κατερίνας Σακελλαροπούλου σήμερα το απόγευμα

Δημοφιλέστερα άρθρα

Έφυγε από τη ζωή ο Λάζαρος Τομπούλογλου

Θλιβερές κουτοπονηριές Βούρου, μέσα στην κρίση...

Αποφασίζει και διατάσσει ο Γιάννης Βούρος - Καθαίρεσε Γρετζελιά, όρισε Παπακώστα

Αυτό που ΜΕ ΤΙΠΟΤΑ δεν μπορεί να κάνει ο Βούρος για τον κορoνοϊό

Κορονοϊός- Απίστευτη ανευθυνότητα Βούρου: Λειτουργεί «ανεξάρτητα από τις οδηγίες της κυβέρνησης»!

Κορονοϊός: Η τελευταία προειδοποίηση Μητσοτάκη πριν τη γενική απαγόρευση κυκλοφορίας (video)

Ο κύβος ερρίφθη:Εντός της ημέρας, απαγόρευση κυκλοφορίας λόγω κορονοϊού-Προς νέο διάγγελμα Μητσοτάκη

Κορονοϊός - απαγόρευση κυκλοφορίας: Έντυπο, SMS ή τηλέφωνο για να βγούμε από το σπίτι

Κορονοϊός: Το Σαββατοκύριακο κρίνεται η ολική απαγόρευση κυκλοφορίας- Μην μπαίνετε στο Άλσος

Τι θα έπρεπε να κάνει η δημοτική Αρχή (ΑΝ ήταν σοβαρή) για τον κορονοϊό

Η αναιτιολόγητη περηφάνεια

Κορονοϊός: Διαβάστε ΟΛΟΚΛΗΡΟ το διάγγελμα Μητσοτάκη

Τηλεδιάσκεψη Πατούλη με δημάρχους της Αττικής για τον κορονοϊό

Βασίλης Σεβαστόπουλος

Πρωτοβουλίες των Lidl λόγω κορονοϊού

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@00.56 Για να υπάρξει δημοκρατία κι ελεύθερος διάλογος, πρέπει πρώτα να υπάρχει ένα ελάχιστο (το ξαναγράφω: ΕΛΑΧΙΣΤΟ) ψήγμα αυτοσεβασμού κα...

Η «Λαϊκή Συσπείρωση» καταγγέλλει αυθαιρεσίες στο Άλσος
Xρήστης: @#Μένουμε σπίτι# (03/04/2020 15:36)
Και τι κάνετε κλεισμένοι σπίτι αφού δεν μένετε σιωπηλοί εκει στη Λ.Σ.; Ουρλιάζετε απο απόγνωση για τη γηπεδάρα και την υπογειοποίηση που θα ...

Η «Λαϊκή Συσπείρωση» καταγγέλλει αυθαιρεσίες στο Άλσος
Xρήστης: @(03/04/2020 15:36)
Και στο σπίτι θα μείνετε για πάντα μαζί με το αφεντικό σας τον Αρούλη. Ναι το ξεπατώσαμε απο τις βρωμιές το Αλσος με πρώτο τον σταθμό μεταφό...

Η «Λαϊκή Συσπείρωση» καταγγέλλει αυθαιρεσίες στο Άλσος
Xρήστης: Nick
Αντε ρε ξεφτίλες που σας έπιασε τώρα ο πόνος για το Άλσος. Το είχατε βουλώσει όλοι όσο το Άλσος ήταν σκουπιδότοπος και χώρος μεταφόρτωσης απ...

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»
Xρήστης: Ένας φιλαδελφειώτης
Πολύ εύκολα βγάζετε συμπεράσματα... Αν πράγματι χρωστούσε αυτά τα χρήματα, πως κατάφερε να είναι υποψήφιος; Χρειάζονται φορολογικές ενημερότ...

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»
Xρήστης: Anonymous
@14:01 Τι γίνεται στο άλσος ρε νούμερο; Την ανάπλαση του εννοείς; Την αλλαγή της περιοχής μας προς το καλύτερο; Στο ΣΤΕ και γρήγορα... Ε...

Η «Λαϊκή Συσπείρωση» καταγγέλλει αυθαιρεσίες στο Άλσος
Xρήστης: Anonymous
Η ανάπλαση της περιοχής συνεχίζεται με νόμιμο τρόπο και άδειες από τους αρμόδιους φορείς! Η καταστροφή του άλσους, οι τριτοκοσμικές εικόνες...

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@14.01 Έχουν ήδη γραφτεί πολλά, αν και όσα κι αν γραφτούν, λίγα θα είναι......

Η «Λαϊκή Συσπείρωση» καταγγέλλει αυθαιρεσίες στο Άλσος
Xρήστης: #Μένουμε σπίτι#
και κάποιοι ξεπατώνουν το Άλσος. Μένουμε σπίτι αλλά δεν μένουμε σιωπηλοί....

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»
Xρήστης: ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ
Βεβαίως και αυτοί που έχουν μείνει-επειδή οι ελληνικές ιατρικές σχολές είναι από τις καλύτερες στον κόσμο-σκεφτείτε ότι ο Τσιόδρας εισήχθη σ...

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»
Xρήστης: ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ
Το να στερείς από το Ελληνικό Δημόσιο τουλάχιστον δύο κλίνες ΜΕΘ, χρωστώντας πάνω από 500.000 ευρώ χωρίς τόκους και πρόστιμα, και να κάνεις ...

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@23.14 Πρώτα κατατίθεται η αντιμισθία και μετά ο δικαιούχος μεταφέρει το ποσό που επιθυμεί σε άλλο λογαριασμό. Απλώς επειδή κάποιοι είναι ί...

Και για την υπόλοιπη διοίκηση ισχύει το «κάλλιο αργά, παρά ποτέ»
Xρήστης: Giannis Vouros G
Από τον επόμενο μήνα βέβαια, γιατί τον μισθό του Μάρτη θα τον πάρουμε ολόκληρο: https://diavgeia.gov.gr/doc/%CE%A9%CE%91%CE%A7%CE%9846%CE%9C...

Τηλεδιάσκεψη Πατούλη με δημάρχους της Αττικής για τον κορονοϊό
Xρήστης: Anonymous
@13:42 Έμμισθο τσιράκι του Βασιλόπουλου δεν πείθεις κανέναν όσο και να χτυπιέσαι εσύ και οι όμοιοι σου ο λαός της Φιλαδέλφειας γύρισε σελίδα...

Τηλεδιάσκεψη Πατούλη με δημάρχους της Αττικής για τον κορονοϊό
Xρήστης: Anonymous
@προβοκάτορα Σε έβρισε κάποιος; Θέλεις να μου κάνεις εξακρίβωση στοιχείων; Να πειστείς που μένω... Οτι πεις εσύ κύριε αστυφύλαξ! Μήπως θέ...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©