Μνήμη Κωστή Παλαμά - Ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της Νεότερης Ελλάδος

Δημοσιεύτηκε στις 28/02/2019 στην κατηγορία Πρόσωπα  |  δεν υπάρχουν σχόλια

του Νίκου Νικολούλη 

 

Στις 27 Φεβρουαρίου του 1943, μέσα στο ζόφο της Κατοχής, έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 84 ετών, ο κορυφαίος Έλληνας ποιητής Κωστής Παλαμάς. Ήταν από καιρό βαριά άρρωστος. «Τα τελευταία δέκα χρόνια τα περνούσε (όχι καθισμένος) αλλά αποθεμένος στην πολυθρόνα του. Έτσι, εκτός από έναν πολύ στενό κύκλο, για όλους μας ήταν, περίπου, νεκρός. Ένας μεγάλος ποιητής, που πέθαινε»1. οι γιατροί του έκαναν ό,τι μπορούσαν αλλά η κουρασμένη του καρδιά δεν άντεξε. Ξημερώματα, ώρα τρεις, άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του, στην οδό Περιάνδρου 3, στην Πλάκα. Λίγες μέρες νωρίτερα, είχε πεθάνει και η γυναίκα του Μαρία.

 

Ο Παλαμάς γεννήθηκε στην Πάτρα στις 13 Ιανουαρίου 1859 από γονείς που κατάγονταν από το Μεσολόγγι. Η οικογένεια του πατέρα του ήταν οικογένεια λογίων, με αξιόλογη πνευματική δραστηριότητα.

το 1867 αναγκάζεται, λόγω του θανάτου των γονιών του, να εγκατασταθεί στο σπίτι του θείου του, Δημήτριου Παλαμά, στο Μεσολόγγι όπου παρέμεινε ως το 1875. Τη χρονιά εκείνη, έφηβος πλέον, εγκαθίσταται στην Αθήνα και επιλέγει να φοιτήσει στη Νομική Σχολή. Ήδη όμως από τα δέκα του χρόνια έχει αρχίσει να γράφει τους πρώτους του στίχους και πολύ γρήγορα εγκαταλείπει τις σπουδές του για να αφιερωθεί ολόψυχα στην ποίηση. Για βιοποριστικούς, και όχι μόνο, λόγους γράφει άρθρα στις εφημερίδες της εποχής και εντάσσεται στον κύκλο των λογοτεχνών της Νέας Αθηναϊκής Σχολής2.

Το 1886 τυπώνει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο “Τραγούδια της Πατρίδος μου”. Με τα ποιήματα εκείνα, γραμμένα στη δημοτική γλώσσα, προκαλεί αίσθηση στους λογοτεχνικούς κύκλους αλλά και τους απλούς αναγνώστες, που στο πρόσωπό του διακρίνουν έναν ανερχόμενο ποιητικό δημιουργό. Με τις επόμενες δύο συλλογές του: “Ο Ύμνος στην Αθηνά” (1889) και “Τα μάτια της ψυχής μου” (1892», ο Παλαμάς αναγνωρίζεται ως ο κορυφαίος εκπρόσωπος της Νέας Αθηναϊκής Σχολής και ανανεωτής της νεοελληνικής ποίησης. Στον κύκλο της Νέας Σχολής συμμετέχουν οι δημοτικιστές λογοτέχνες Ιωάννης Γρυπάρης,  Γεώργιος Δροσίνης, Ιωάννης Πολέμης, Κώστας Κρυστάλλης, Λάμπρος Πορφύρας, Γεώργιος Στρατήγης, Μιλτιάδης Μαλακάσης κ. α.

Ένδειξη της καθιέρωσής του ως κορυφαίου ποιητή ήταν η ανάθεση της σύνθεσης του Ύμνου των Ολυμπιακών Αγώνων, το 1896.

Το 1887 παντρεύεται τη μεσολογγίτισσα Μαρία Βάλβη, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, τον Λέανδρο, τη Ναυσικά και τον Άλκη. Το1897 διορίζεται γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Την επόμενη χρονιά ο ποιητής δέχεται ένα αβάσταχτο πλήγμα, πεθαίνει ο τετράχρονος γιος του, Άλκης. Ο μεγάλος του πόνος αποτυπώνεται στην ποιητική σύνθεση "Ο Τάφος".

Με την είσοδο του 20ου αιώνα ο Παλαμάς εισέρχεται στη φάση της ωρίμανσης όπου η αγνή συγκίνηση δένεται σφιχτά με το στοχασμό και τη γλαφυρότητα του στίχου. Το 1904 κυκλοφορεί την ποιητική συλλογή Ασάλευτη Ζωή.

Ακολουθούν ποιητικές συλλογές “Οι καημοί της λιμνοθάλασσας”, “Πολιτεία και Μοναξιά”, “Οι Βωμοί”, «Οι νύχτες του Φήμιου» (1935) και οι δυο κορυφαίες επικές δημιουργίες O δωδεκάλογος του γύφτου” (1907) και “Η φλογέρα του Βασιλιά” (1910), που τον αναδεικνύουν ως τον κορυφαίο της νέας ελληνικής λογοτεχνίας3. Χωρίς να εγκαταλείψει την ποίηση, επιδίδεται με επιτυχία και στην πεζογραφία με σειρά διηγημάτων μεταξύ των οποίων “Ο Θάνατος του Παλικαριού”. Γράφει επίσης το θεατρικό έργο “ Τρισεύγενη (1903), καθώς και σειρά κριτικών δοκιμίων. Δεν παραλείπει όμως να ενθαρρύνει και τους νέους ποιητές οι οποίοι σπεύδουν να του παρουσιάσουν τα πρώτα τους έργα. Με το αυξημένο του κύρος στηρίζει το δημοτικιστικό κίνημα4 γιατί το θεωρεί ως μοχλό της πνευματικής και κοινωνικής αφύπνισης του ελληνικού λαού. Η δράση του αυτή ενοχλεί τους γλωσσαμύντορες της εποχής οι οποίοι καταφέρνουν να πετύχουν την πρόσκαιρη, ευτυχώς, απομάκρυνση από τη θέση του στο πανεπιστήμιο.

Τελευταία του δημόσια τοποθέτηση ήταν την 1η Νοεμβρίου 1940, τρεις μέρες μετά την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, όταν απευθύνθηκε στην ελληνική νεολαία με τον πασίγνωστο στίχο:

 

….Αυτό κρατάει ανάλαφρο μεσ’ την ανεμοζάλη
το από του κόσμου τη βοή πρεσβυτικό κεφάλι,
αυτό το λόγο θα σας πω δεν έχω άλλο κανένα 
Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα!

 

Η είδηση του θανάτου του κυκλοφόρησε με αστραπιαία ταχύτητα στην κατοχική Αθήνα. «Χτες βράδυ μία είδηση ακατανόητη μας ήρθε. Μία είδηση ασύλληπτη. Ο Γέρο-Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως ήταν θνητός» γράφει στο προσωπικό της ημερολόγιο η Ιωάννα Τσάτσου.

Η κηδεία του έμεινε ιστορική, γιατί αποτέλεσε αφορμή για να βγει ο κόσμος στους δρόμους της Αθήνας και να μετατρέψει την κηδεία σε ένα αυθόρμητο συλλαλητήριο ενάντια στα κατοχικά στρατεύματα, αλλά και να κατευοδώσει τον εθνικό του ποιητή, διαδηλώνοντας με τον τρόπο αυτό το σθένος και την πίστη του στη λευτεριά της πατρίδας. Μπροστά στα μάτια έκπληκτων Γερμανών και Ιταλών κατακτητών χιλιάδες κόσμου συνόδευσε τον Παλαμά στην τελευταία του κατοικία, στο Α΄ νεκροταφείο Αθηνών, ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο.

Λίγο προτού το χώμα αγκαλιάσει για πάντα τον μεγάλο Έλληνα ποιητή με στεντόρεια φωνή, «με μια φωνή όσο ποτέ δυνατή», ο Άγγελου Σικελιανός απήγγειλε το ποίημα «Παλαμάς», που λίγες ώρες νωρίτερα είχε γράψει προς τιμήν του μεγάλου ποιητή:

Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογκήστε τύμπανα πολέμου... Οι φοβερές
σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα! Ένα βουνό
με δάφνες αν υψώσουμε ως το Πήλιο κι ως την Όσσα,
κι αν το πυργώσουμε ως τον έβδομο ουρανό,
ποιόν κλεί, τι κι αν το πεί η δικιά μου γλώσσα;

Μα εσύ Λαέ, που τη φτωχή σου τη μιλιά,
Ήρωας την πήρε και την ύψωσε ως τ' αστέρια,
μεράσου τώρα τη θεϊκή φεγγοβολιά
της τέλειας δόξας του, ανασήκωσ' τον στα χέρια

γιγάντιο φλάμπουρο κι απάνω από μας
που τον υμνούμε με καρδιά αναμμένη,
πες μ' ένα μόνο ανασασμόν: "Ο Παλαμάς !",
ν' αντιβογκήσει τ' όνομά του η οικουμένη !

 

**************************

 

1 Λόγια του Άγγελου Σικελιανού, όπως τα κατέγραψε ο Μενέλαος Λουντέμης στο έργο του «Εξάγγελος»

 

2 Νέα Αθηναϊκή Σχολή: στις αρχές της τελευταίας εικοσαετίας του 19ου αιώνα αρχίζει μια δυναμική προσπάθεια για αλλαγές στην πνευματική ζωή της χώρας. Νέες ιδέες και νέα πνευματικά ρεύματα ανανεώνουν το χώρο της τέχνης και ειδικότερα της λογοτεχνίας, ικανοποιώντας έτσι τις νέες ανάγκες. Στην ανανέωση αυτή συμβάλει καθοριστικά η επιστήμη της λαογραφίας με πρωτεργάτη τον Νικόλαο Πολίτη (1852-1921) που στρέφεται  στη μελέτη του σύγχρονου και παλαιότερου λαϊκού πολιτισμού, δίνοντας έτσι πολύτιμο υλικό στους λογοτέχνες της εποχής. Στο επίπεδο της γλώσσας, ξεχωρίζει ο αγώνας για την καθιέρωση της δημοτικής ως γραπτής γλώσσας με πρωτεργάτη τον γλωσσολόγο Γιάννη Ψυχάρης, που με το έργο “Το Ταξίδι μου (1888), γραμμένο στη δημοτική γλώσσα προκάλεσε έναν πραγματικό σεισμό στο χώρο της λογοτεχνίας.

Ταυτόχρονα οι Έλληνες ποιητές επηρεάζονται από τα νέα λογοτεχνικά ρεύματα της δυτικής Ευρώπης και κυρίως από τον Παρνασσισμό και το Συμβολισμό προσαρμόζοντας όμως τα θέματα και τις ιδέες τους στα ελληνικά δεδομένα. Στον κύκλο αυτό συμμετέχουν οι ποιητές Ιωάννης Γρυπάρης, Γεώργιος Δροσίνης, Κώστας Κρυστάλλης, Λάμπρος Πορφύρας, Μιλτιάδης Μαλακάσης, Γεώργιος Στρατήγης, κ.α.

 

3 Το 1918 του απονεμήθηκε το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών .Το 1926 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1930 πρόεδρός της. Το 1934 ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας

4 Αξιοσημείωτη ήταν η στάση του στα Ευαγγελικά και τα Ορεστιακά.

 

timesnews

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 

Η ψήφος μας, παγιδευμένη στο αδιέξοδο

 

Επτά ερωτήματα στο BBC

 

Περισσότεροι από 2,2, εκατ. Έλληνες δεν καταφέρνουν να πληρώσουν φόρο 500 ευρώ

 

Δραγασάκης Αν χρειαστεί, τις τράπεζες θα τις πληρώσει και πάλι ο φορολογούμενος

 

Ήθελαν διαχειρίσιμη ήττα, αλλά έρχεται συντριβή

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Ροή ειδήσεων

Συνεχίζει με νίκες ο Άτταλος

Στις 31 Ιανουαρίου η κοπή πίτας του τοπικού ΣΥΡΙΖΑ

Εκοιμήθη ο Μητροπολίτης πρώην Ιωνίας και Φιλαδελφείας, Κωνσταντίνος

Τι λέει ο ΣΥΡΙΖΑ της πόλης για τις ελλείψεις σχολικών κτιρίων

Στις 12 Φεβρουαρίου η βασιλόπιτα της τοπικής Νέας Δημοκρατίας

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία

Επανεκλογή Μαναράκη στη θέση του Προέδρου Παλαιών Προσκόπων Ελλάδας

Αγνώστου προέλευσης δυνάμεις κατοχής, κλείνουν σχολεία της πόλης - Τι θα κάνει ο δήμαρχος;

Απίστευτο! Κατάληψη στο 2ο Γενικό Λύκειο Νέας Φιλαδέλφειας επειδή «δυσλειτουργούν τα καζανάκια»

Το νέο αναπτυξιακό πλαίσιο των ΟΤΑ θα βελτιώνει την ποιότητα ζωής των πολιτών

Οικονόμου στο ΑΠΕ: Με 1500 νέους ειδικούς φρουρούς στην Αττική, κτυπάμε την εγκληματικότητα

Οι πολίτες συμμετέχουν στη διαμόρφωση των φυσικών χώρων της πόλης. Όχι εδώ, βέβαια! Αλλού!

Κινδύνεψαν παιδιά στο Γυμνάσιο Χαλκηδόνας- Οι γονείς καταγγέλλουν τη δημοτική Αρχή για εγκατάλειψη

Δημοτικό Συμβούλιο τη Δευτέρα

Στις 27 Ιανουαρίου η πίτα της Πολιτών Πολιτείας και Πόλη της καρδιάς, στις 19 της Δύναμης Πολιτών

Δημοφιλέστερα άρθρα

Ο Γιάννης Ουσταμπασίδης ενώνει -για πρώτη φορά- όλη την αντιπολίτευση εναντίον του Βούρου

Θερμοκέφαλοι έβαλαν φωτιά σε κάδο της Δεκελείας χθες. Ο δήμαρχος... Ποιος δήμαρχος;

Πρόγραμμα ΕΣΤΙΑ: Βατερλό Βούρου- Στα εξ ων συνετέθη η «συμμαχία» της διοίκησης

Απίστευτο! Κατάληψη στο 2ο Γενικό Λύκειο Νέας Φιλαδέλφειας επειδή «δυσλειτουργούν τα καζανάκια»

Μοιράζει αξιώματα για να σταθεί ο Βούρος- Νέος αντιδήμαρχος ο Γραμμένος- «Ψαλίδι» στον Κουτσάκη

Άβε, Καίσαρ! Ιδού ο στρατός σου!

Η πόλη μας χωρίς δήμαρχο (και πάλι) έως τις 26 Ιανουαρίου!

ΕΣΤΙΑ- Βόμβα Βούρου: Ό,τι και να λέει το δημοτικό συμβούλιο, θα γίνει αυτό που θέλει αυτός

Αγνώστου προέλευσης δυνάμεις κατοχής, κλείνουν σχολεία της πόλης - Τι θα κάνει ο δήμαρχος;

Νόμος: Τα δημόσια πρόσωπα που επιβάλλονται μαφιόζικα, λειτουργούν και μαφιόζικα...

ΕΣΤΙΑ- Ολόκληρη η σημαντική τοποθέτηση του Γιώργου Καραβία για το πρόγραμμα

Γούλας: Το πρόγραμμα ΕΣΤΙΑ και οι χειρισμοί που εγείρουν ερωτήματα και προβληματισμούς!

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία

Ο θαυμαστός κόσμος της δυσωδίας

Κινδύνεψαν παιδιά στο Γυμνάσιο Χαλκηδόνας- Οι γονείς καταγγέλλουν τη δημοτική Αρχή για εγκατάλειψη

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@14.25 Δηλαδή τι να σου απαντήσω; Τι θα έκανε ο Βούρος αν ήταν εδώ. Εσένα είναι φανερό ότι δεν σε ενοχλεί που ο Βούρος δεν ήταν εδώ, δεν ενδ...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
Για άλλη μια φορά ο διάλογος εξετράπη από το θέμα της ανάρτησης κι έγινε το αγαπημένο δίπολο μερικών ανεγκέφαλων. Κάθε άλλο σχόλιο που είναι...

Απίστευτο! Κατάληψη στο 2ο Γενικό Λύκειο Νέας Φιλαδέλφειας επειδή «δυσλειτουργούν τα καζανάκια»
Xρήστης: @"Γερακίνα" (25/01/2020 10:39)
Μια χαρά τα λέει ο Διαμαντής. Εχουμε κάνει κι εμείς καταλήψεις στα νιάτα μας και ξέρουμε τα κίνητρα. Αφήστε επιτέλους την παπαρολογία γιατί ...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: ανώνυμος
@(25/01/2020 13:01) Γαυρόπληκτος είναι το κανονικό σου ψευδώνυμο. Εμμονικός. Δεν σε παίρνουν στα σοβαρά ούτε οι βουρικοί....

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: @ΕΝΑΣ (25/01/2020 10:52)
Αφου είμαστε ΕΝΑΣ προφανώς αυτός ο ένας σας ξεφτίλησε και σας επέβαλε το γήπεδο. Καλά ρε γαυράκια σας γλεντησε και επέβαλε την άποψη του ώστ...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: @Διαμαντής Σεϊτανίδης (25/01/2020 14:01)
Δηλαδή για εσένα υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν ότι αν είχαμε τότε Βούρο δήμαρχο δεν θα μετακινούσε τον σταθμό μεταφόρτωσης; Για πες μας τι...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@09.27 Μια γράφεις "όλοι καταλαβαίνουν" βάζοντάς μας στο ίδιο τσουβάλι, και αμέσως μετά γράφεις "πιστεύω" δηλ. ΕΣΥ πιστεύεις, όχι απαραίτητα...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: Δημοτης
Για να ελαφρυνουμε λιγο το κλιμα να γραψω οτι ο γνωστος γαυρος επεσε ακομα μια φορα εξω στις προβλεψεις του οτι δεν θα ξεκινουσε η υπογειοπο...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: ΕΝΑΣ
@ (25/01/2020 08:26) ένας είσαι. Ο γνωστός κιτρινόμαυρος τσουκαλάς. Κανε εκπομπή αδελφέ να γελάμε και με τη φάτσα σου. Αδικείσαι....

Απίστευτο! Κατάληψη στο 2ο Γενικό Λύκειο Νέας Φιλαδέλφειας επειδή «δυσλειτουργούν τα καζανάκια»
Xρήστης: "Γερακίνα"
Κε. Σεϊτανίδη και όλοι εσείς που κάνετε "κριτική" στους μαθητές για την κατάληψη που πραγματοποιούν εδώ και μέρες για τά προβλήματα που αντι...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: Ανώνυμος
@25/01/2020 08:26 Αναρωτιέμαι ποιος θα σε καλέσει πρώτος. Ο εισαγγελέας ή ο ψυχίατρος;...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: @Διαμαντής Σεϊτανίδης (25/01/2020 07:34)
Όλοι καταλαβαίνουν ότι ο Βούρος θα διευκόλυνε τις διαδικασίες κατασκευής του γηπέδου απομακρύνοντας το σταθμό μεταφόρτωσης αν ήταν τότε δήμα...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: @Περιστεράς (25/01/2020 00:12)
Εσύ γελοιοποιείσαι με το να επαναλαμβάνεις συνέχεια την ίδια κοτσάνα ότι όλοι είμαστε το ίδιο άτομο επειδή θέλουμε και το γήπεδο και την υπο...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: Περιστερας η το γνωστο γαυροτρολ;
Ακου γαυροτρόλ άρχισες πάλι να γράφεις οτι όλοι όσοι σε κράζουμε είμαστε ένα άτομο;Μετά την φάπα στις εκλογές δεν έβαλες μυαλό;Εχουμε και π...

«Βαβέλ» η διοίκηση:«Σύγκρουση» Κωνσταντινίδη-Κουτσάκη - Άγνοια για το πετρέλαιο σε σχολεία
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
Ο άλλος γράφει ότι αν δεν έδιωχνε η ΑΕΚ το σταθμό μεταφόρτωσης, θα το έκανε σίγουρα ο Βούρος. Και προσθέτει ότι αυτό το γνωρίζουμε,λέει, και...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©