«Όσα έζησα στο πογκρόμ της Πόλης»

Δημοσιεύτηκε στις 06/09/2016 στην κατηγορία Στη ζωή  |  δεν υπάρχουν σχόλια

Της Χριστίνας Γαλανοπούλου

Γενί Τσαρσί - Αγά Χαμάμ, 6 Σεπτεμβρίου απόγευμα, 1955

«… Όταν έγινε ό,τι έγινε ήμουν 9 χρονών. Θυμάμαι λίγα, που εμένα μου φαίνονται κάποτε πολλά, κάποτε στενοχωριέμαι που δεν τα θυμάμαι όλα. Πολλά, γιατί είναι η κλωστή που μας έφερε μέχρι εδώ, μέχρι την απέλασή μας το 1964. Λίγα, γιατί ξεθώριασαν ονόματα και άνθρωποι και συγγενείς και μέρη που πηγαίναμε και φαγητά και γεγονότα.   Από το Τύνελ μέχρι το Ταξίμι, βρίσκονταν τα πιο καλά, τα πιο ωραία μαγαζιά της Πόλης εκείνη την εποχή. Το Vakko με τα πιο όμορφα υφάσματα που είχες δει ποτέ και με είδη ρουχισμού, το Μπαϊλάν στο Μπέιογλου, το πιο μπερικετλίδικο ζαχαροπλαστείο, το Χατζιμπεκίρ που είχε τα πιο ονομαστά λουκούμια, γεμιστά με καϊμάκι μέσα, το Ιντζί με τα προφιτερόλ, αυτό ήταν σε κάποιο στενό που τώρα πια δεν θυμάμαι, το Crystal με κρυστάλλινα είδη, ένα ανθοπωλείο που δεν θυμάμαι πώς το λένε πια. Είχε τους πιο όμορφους λαλέδες (σ.σ.: τουλίπες) και τις πιο μεγάλες ορχιδέες. Δεν ξανάδα ποτέ τέτοιες. Έλληνες, Βούλγαροι, Αρμένιοι, Εβραίοι, Τούρκοι έμποροι, οι καλύτεροι του εμπορίου είχαν μαγαζιά εκεί.

 

Εμείς μέναμε στο Αγά Χαμάμ, κοντά στο ελληνικό προξενείο. Εκείνο το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου είχαμε πάει επίσκεψη στη θεία μου, που έμενε στο Γενί Τσαρσί, απέναντι από τη βρύση που ήταν γνωστή ως Χαμιντιέ Τσεσμεσί. Εκεί ήταν το σπίτι τους, ένα αρχοντικό δίπατο. Ήταν παντρεμένη με τον γνωστό –εκείνη την εποχή– Ιταλό αρχιτέκτονα Ballati, που είχε φτιάξει ένα τεράστιο οίκημα. Στο ισόγειο ήταν τα γραφεία, τον πρώτο όροφο τον νοικιάζανε και στον δεύτερο έμενε το ζευγάρι. Στην πίσω πλευρά βρισκόταν το εργοτάξιό του. Την είσοδο καπάκωνε μία τεράστια σκαλιστή ξύλινη πόρτα. Πάνω της ήταν καρφωμένα δύο μεγάλα χέρια μπρούτζινα για να χτυπάς. Μ’ άρεσε να χτυπάω την πόρτα μ’ αυτά και τότε δεν έφτανα καν μέχρι εκεί για να το κάνω, έπρεπε κάποιος να με σηκώσει.

 

Ο κόσμος ήταν ωραίος, ανυποψίαστος τότε. Ντυνόταν ωραία, είχε σύστημα σε ό,τι έκανε από το πρωί έως το βράδυ, δούλευε πολύ, αλλά διασκέδαζε, βοηθούσε, τον ενδιέφερε να φτιάξει μαγαζιά, να κινήσει το εμπόριο, να προκόψει. Οι γυναίκες ήταν αλλιώς. Ούτε σεμνότυφες, ούτε ελαφρές. Είχε αρχίσει να σιάχνεται η εικόνα μιας ωραίας δυνατής ντάμας που ήξερε απ' όλα: από το σπίτι κι από τη ζωή. Αυτό ενοχλούσε κάπως, αλλά κάποιες Τουρκάλες είχαν ήδη αρχίσει να ξεπατικώνουν αυτό το μοντέλο. Έψαχναν ωραία φορέματα, έσιαχναν τα μαλλιά τους ευρωπαϊκά.     Δεν θυμάμαι καθαρά, αλλά εκείνη η μέρα είχε ταραχή από το πρωί, από την προηγούμενη. Η τανσιόν (σ.σ.: πίεση) του μπαμπά ήταν ανεβασμένη από το πρωί, το λέγανε στη σάλα και θυμάμαι το όνομα του Μεντερές να ακούγεται πολλές φορές στους ψιθύρους των μεγάλων. Θυμάμαι, επίσης, την ονομασία Κιμπρίς Τιρκτούρ Τζεμιγετί  (σ.σ.: πρόκειται για την τουρκική οργάνωση Κibris Türktür Cemiyeti, που σημαίνει η «Κύπρος είναι τουρκική», μία από τις οργανώσεις που πρωτοστάτησαν στις ‘αυθόρμητες’ εκδηλώσεις του όχλου εναντίον ξένων στην Πόλη το ‘55).

 

Αυτά τα θυμάμαι γιατί στο σπίτι μας μέχρι τότε δεν συζητούσαν για πολιτικά, δεν ήταν φανατισμένοι οι άνθρωποι. Τότε δεν ήξερα τι ήταν αυτό και το λέγανε συνέχεια. Ξεκινήσαμε για το κεντιανό μας τσάι στο Γενί Τσαρσί, χωρίς φόβο και με τις ορμήνιες του μπαμπά να προσέχουμε πάρα πολύ.   Όπως κατεβαίναμε αριστερά στο Γενί Τσαρσί, υπήρχε ο Τσεσμές. Λίγο παρακάτω, στα αριστερά του Τσεσμέ ο μπαμπάς μου είχε εργαστήριο με λέβητες, καλοριφέρ και σωληνώσεις για όλες τις οικοδομές της Πόλης. Μέσα σ’ αυτό το εργαστήριο υπήρχαν οι πρώτες φιάλες οξυγόνου στην Πόλη, για τις οξυγονοκολλήσεις. Τέτοιες υπήρχαν και στο εργοτάξιο του θείου.

 

Και στο αρχοντικό και στο εργαστήριο, υπήρχαν δύο Τούρκοι καπουτζήδες (σ.σ.: θυρωροί), πολύ καλά παιδιά που δούλευαν εκεί, έμεναν μέσα και ήταν υπεύθυνοι για τη φύλαξη των κτιρίων. Ο Μεχμέτ, που αν θυμάμαι καλά ήταν Κούρδος, και ο Σαλίχ. Και οι δύο οπλοφορούσαν.   Όλα τα άλλα τα θυμάμαι θολά, μέχρι την ώρα που ακούσαμε τις κραυγές του όχλου που πλησίαζε και πλέον κατέφθανε στον δικό μας δρόμο. Θυμάμαι τον μπαμπά μου να με τραβάει από το μπαλκόνι και σηκωτή να με βάζει μέσα. Είχα πεταχτεί έξω να δω τι συμβαίνει. Όλοι μας. Τους βλέπαμε από τα μπαλκόνια. Ταξίμι, Μπέιογλου (σ.σ.: Πέρα), Γαλατά Σαράι, Τύνελ ήταν γεμάτα από πλήθος που είχαν φέρει από τα βάθη της Ανατολής. Όλες οι γυναίκες υπάκουσαν στο να μη πλησιάσουν στα τζάμια και όλα έκλεισαν βιαστικά, παντζούρια και φύλλα μπαλκονόπορτας.   Οι κραυγές είχαν δυναμώσει, εκείνο το κομμάτι του όχλου ήταν πια κάτω από το σπίτι μας και ωρυόταν να μάθει σε ποιον ανήκει το οίκημα. Απειλούν ότι θα το σπάσουν, αν δεν πάρουν απάντηση από τον καπουτζή. Ακούγαμε τη φωνή του, πολύ ήρεμη, να τους λέει: «Δεν πειράζετε τίποτα εδώ. Εδώ δεν μένουν ξένοι, μένουν και εργάζονται Τούρκοι. Όποιος τολμήσει να περάσει θα περάσει από πάνω μου».

 

Δεν τον πιστεύουν. Έξω από το σπίτι υπήρχε μια ωραία ταμπέλα με χρυσά καλλιγραφικά γράμματα που έγραφε με λατινικά ψηφία την ιδιότητα του θείου, «Αρχιτέκτων Balladi». Ο Μεχμέτ επαναλαμβάνει τα ίδια και τραβάει περίστροφο. Ανοίγει λίγο την πόρτα και αφήνει να φανεί η μία φιάλη οξυγόνου που είχε καταφθάσει για τις δουλειές στο εργοτάξιο και δεν είχε προλάβει, είχε πει, να τακτοποιήσει προς τα μέσα. Η φωνή του εξακολουθούσε να είναι ήρεμη, αλλά πιο δυνατή. “Hoşgeldiniz, sonra! Olürüz, ölürler” (μτφ: «Καλώς ήρθατε, λοιπόν. Πεθαίνουν αυτοί, πεθαίνουμε κι εμείς»). Είχε γυρίσει το όπλο προς τη φιάλη και σημάδευε. Λίγο αργότερα είχε πει στον μπαμπά μου ότι είχε προλάβει να δει τι έκαναν στο Πέρα και ήταν το μόνο που σκέφτηκε σε περίπτωση που κάτι δεν πήγαινε καλά. Γι’ αυτό άφησε τη μια μπουκάλα έξω. Δεν βγήκαμε από το σπίτι εκείνο το βράδυ. Με χίλιες προφυλάξεις, επιστρέψαμε στο Αγά Χαμάμ το επόμενο μεσημέρι. Θυμάμαι τη μητέρα μου να βγάζει το μαντίλι που συνήθως φορούσε στον λαιμό και να βάζει ένα πεσκίρι (σ.σ.: πετσετάκι) για να της συγκρατεί τον ίδρωτα που έτρεχε ποτάμι.

 

Απ’ όπου περάσαμε για να γυρίσουμε στο Αγά Χαμάμ, σπασμένα μαγαζιά και ζημιωμένες εκκλησίες. Είχανε βγάλει τα τόπια με τα υφάσματα στον δρόμο και τα σκίζανε με τα μαχαίρια, παντού πολύχρωμα κομματάκια πανιά, μικρά μικρά πάνω σε κρύσταλλα και εμπόρευμα από τα μαγαζιά που σπάσανε. Λόφοι ολάκεροι από καταστροφή. Σε όλο τον δρόμο από το Τύνελ μέχρι το Ταξίμι υπήρχαν εκκλησίες: δεξιά του δρόμου η καθολική Σάντα Μαρία, ο Σαν Αντόνιο και αριστερά η Εκκλησία της Παναγίας και, στο Ταξίμι πια, η Αγία Τριάδα. Την είχαν πειράξει. Μαθαίναμε ότι μπήκανε στα νεκροταφεία και έκαναν ασχήμιες που δεν βάζει ο νους. Ότι πειράξανε γυναίκες, άντρες και παιδιά. Πρώτη φορά ένιωσα να μας μισούν, χωρίς να καταλαβαίνω ποιοι, χωρίς να καταλαβαίνω γιατί. Οι άνθρωποι αγαπιούνταν μεταξύ τους εκεί, Τούρκος, Έλληνας, δεν είχε διαφορά. Υπήρχε προκοπή και αγάπη για το ωραίο. Γινόταν ζήτημα γιατί ένα παιδί έτρωγε κάτι και δεν έτρωγε και το διπλανό. Γιατί ο φιόγκος στα μαλλιά ήταν από εκείνη την κορδέλα κι όχι από την άλλη. Ο παππούς μου, ο Κωνσταντίνος, ήταν γευσιγνώστης κρασιών και κονιάκ και έμπορος μπαχαρικών. Ήταν από τους λίγους που εκείνη την εποχή κυκλοφορούσε με παϊτόνι (σ.σ.: άμαξα με άλογο) και είχε συναλλαγές με το Κάιρο. Υπήρχε άνεση, αλλά όχι επιδειξιμανία. Δεν ξιπάζονταν οι άνθρωποι, αλλά ζούσαν καλά. Και ήθελαν κι ο διπλανός, ο γείτονας, ο υπάλληλος, ο φίλος να ζει καλά. Όλο αυτό πήρε να αλλάζει εκείνη τη μέρα. Το πόσο μακριά θα πήγαινε η αλλαγή εγώ το έζησα, λίγα χρόνια μετά, με την απέλαση (το 1964). Αφήσαμε τα πάντα εκεί, τίποτα δεν ήταν το ίδιο, τίποτα δεν διορθώθηκε μέχρι σήμερα, νομίζω.

lifo.gr

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:

Στη δημοσιότητα το πρόγραμμα του φετινού Πολιτιστικού Σεπτέμβρη

Για την εικόνα της πόλης φταίει μόνο ο δήμος; Εμείς, καθόλου;

«Έφυγε» ο Αλέξανδρος Βέλιος: Η συγκλονιστική τελευταία πράξη του

Κώστας Ντάτσης: Ο δήμος ξέχασε τη Νησίδα στον Πολιτιστικό Σεπτέμβρη

Δεν θα φιμώσετε, κανέναν!

Γράψτε την άποψή σας

δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο  
Το e-mail σας (προαιρετικό - δεν δημοσιεύεται)  
Το σχόλιό σας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Τι θα κάνετε με τις οφειλές σας στο δημόσιο, κύριε Βούρο;

«Καφενές» στο δημαρχείο με τον Κουτσάκη αναπληρωτή δημάρχου

Χαμός! Στριμωγμένος στη γωνία ο Γρετζελιάς- Νέος αντιδήμαρχος ο Τάσος Κωνσταντινίδης

Ανακοινώθηκε ο Γεωργαμλής για πρόεδρος ΔΣ- Τάφας, Κανταρέλης αντιδήμαρχοι

Κωνσταντινίδης: «Γιατί έγινα αντιδήμαρχος του Βούρου»

Τίποτα...

Τι είπε (μάλλον...) ο Γιάννης Βούρος στους εργαζόμενους

Πλήρης επιβεβαίωση της «Αλήθειας»- Υπέκυψε στο τελεσίγραφο Βούρου ο Γρετζελιάς

Γραμμένος στο πράσινο, Κοσκολέτος στη δημοτική αστυνομία

Ανεξαρτητοποιήθηκε ο Γιάννης Ουσταμπασίδης

Ούτε μια λέξη;

Όλα δείχνουν ότι έκλεισε το deal! Αντιδήμαρχος ο Χρήστος Γρετζελιάς, όχι ο Θάνος Λέκκας

Μήνυμα Βούρου για τη νέα σχολική χρονιά: Η Μεγάλη της κοινοτοπίας Σχολή!

Έγιναν οι δημαιρεσίες χωρίς η τετραπλή συμμαχία να μας αποκαλύψει το περιεχόμενο της συμφωνίας της

Η Δύναμη Πολιτών παρεμβαίνει για τη νέα δημοτική Αρχή

Η Αλήθεια Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Τελευταία σχόλια

Μήνυμα Βούρου για τη νέα σχολική χρονιά: Η Μεγάλη της κοινοτοπίας Σχολή!
Xρήστης: Δημότης Νέας Φιλαδέλφειας
@Δημοτη Μενιδιου Εγώ δεν το παίζω. Εσύ το παίζεις και μάλιστα το 'χεις κάνει λάστιχο. Μετά την εφηβεία κάποια πράγματα πρέπει να κόβονται. ...

Ο Μητροπολίτης Ιωνίας και Φιλαδελφείας στο δημαρχείο
Xρήστης: iPod NaNo
Οι επικοινωνιολόγοι του δεν μπορούν να του πουν να μην φωτογραφίζεται δίπλα σε ψηλούς;...

Ανακοινώσεις της πλάκας...
Xρήστης: (Χ)ΟΥ(ΛΙ)ΓΚΑΝΟΣ
Συνεργάτης της πλάκας Δήμαρχος ... Προσπαθώ να βρω ομοιοκαταληξία ...

Ανακοινώσεις της πλάκας...
Xρήστης: (Χ)ΟΥ(ΛΙ)ΓΚΑΝΟΣ
Από τις πρώτες 100 ημέρες έχουν περάσει οι πρώτες 19. Μπορεί να ανακοινώσουν το πρόγραμμα των πρώτων 100 ημερών την 99η, ως απολογισμό. Μας ...

Ανακοινώσεις της πλάκας...
Xρήστης: Ανώνυμη
Βέβαια για τα δύο συνεταιρακια είχατε βγει ανοιχτά στις εκλογές ότι η κοπελουσο η Κωνσταντινίδη θα ψηφίζατε. Έτσι δεν είναι; τα ταμενα τα π...

Ανακοινώσεις της πλάκας...
Xρήστης: Διαμαντής Σεϊτανίδης
@12.50 Να μην απορείτε. Εγώ τα έλεγα και τα έγραφα από την προεκλογική περίοδο, ακόμα. Απλώς θεωρώ υποχρέωσή μου να το επισημαίνω κάθε φορ...

Ανακοινώσεις της πλάκας...
Xρήστης: ΜοΝΟ ΑΕΚ
Απορώ γιατί σας κάνουν εντύπωση κ. Σεϊτανίδη όλα αυτά. Ειλικρινά απορώ. Όλοι οι υποστηρικτές Βούρου που μπαίνουν να σχολιάσουν εδώ και σε όσ...

Το σωματείο εργαζομένων του δήμου για το νέο συνδικαλιστικό νόμο
Xρήστης: Περαστικά
Ανακοίνωση με συνθήματα ΚΚΕ. Να πάτε τότε ακόμα πιο αριστερά από τον Σύριζα να βρείτε τον παράδεισο που ονειρεύεστε με υψηλούς μισθούς και δ...

Ανακοινώσεις της πλάκας...
Xρήστης: Εντελώς της πλάκας όμως
Κάπως πρέπει να δικαιολογηθούν και τα μισθά που θα παίρνουν οι έμμισθοι συνεργάτες. Έτσι στο μέλλον μπορεί να διαβάσουμε και κανένα δελτίο τ...

Ο Σερετάκης για τις ελλείψεις στα νηπιαγωγεία Χαλκηδόνας
Xρήστης: @(Χ)ΟΥ(ΛΙ)ΓΚΑΝΟΣ (18/09/2019 11:06)
Εκτός από τους κατά φαντασίαν παράγοντες της δεξιάς έχουμε και τους κατά φαντασίαν "αριστεράρχες" σ' αυτή τη πόλη που βλέπουν μόνιμα τη σκιά...

Το σωματείο εργαζομένων του δήμου για το νέο συνδικαλιστικό νόμο
Xρήστης: ανώνυμος
Μόνο δικαιώματα βλέπω να ζητάνε. Καμιά υποχρέωση παιδιά, δεν παίζει? ...

Μήνυμα Βούρου για τη νέα σχολική χρονιά: Η Μεγάλη της κοινοτοπίας Σχολή!
Xρήστης: @Δημότης Νέας Φιλαδέλφειας (18/09/2019 10:09)
Παλι το παιζεις οτι δεν ασχολεισαι με τον οσφπ?Ξυδακι ο Βουρος θα ειναι δήμαρχος μεχρι το 2027 οποτε εχουμε δρομο.Το γηπεδο προχωραει και η...

Μήνυμα Βούρου για τη νέα σχολική χρονιά: Η Μεγάλη της κοινοτοπίας Σχολή!
Xρήστης: Συμπέρασμα
Ο Βούρος δεν χρειάζεται να προσπαθήσει πολύ. Θα κάνει μόνο τα απλά και αυτονόητα και θα αποκαταστήσει την ηρεμία και την ενότητα στην πόλη. ...

Μήνυμα Βούρου για τη νέα σχολική χρονιά: Η Μεγάλη της κοινοτοπίας Σχολή!
Xρήστης: Nick
Πάντως βλέπω πολύ πίκρα απο τους Βασιλοπουλογλύφτες και λοιπούς κολλητούς. Μάλλον φοβούνται ότι ο Βούρος θα αποδειχθεί πολύ πιο αποτελεσματι...

Μήνυμα Βούρου για τη νέα σχολική χρονιά: Η Μεγάλη της κοινοτοπίας Σχολή!
Xρήστης: @(Χ)ΟΥ(ΛΙ)ΓΚΑΝΟΣ (18/09/2019 10:19)
Δεν θα ξεκινησει ποτε η υπογειοποιηση οπως ποτε δεν μπηκαν οι μπουλτοζες,ποτε δεν πηραμε την οικοδομικη αδεια,ποτε δεν τελειωσε η πρωτη φαση...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©